Modern Türk şiirinde felsefe dışı düşünce veya Türkçe düşünmek

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OSMAN NURİ TOLAR

Danışman: Erdoğan Erbay

Özet:

Bu tezin amacı, felsefe dışı bir düşünce olarak Türkçe düşünmenin nasıl bir düşünme olduğu sorusuna modern Türk şiirine başvurmak suretiyle cevap aramaktır. Bu amaç doğrultusunda düşünce, felsefe ve felsefe dışı düşünce kavramları ve şiir-felsefe, şiir-düşünce ilişkileri üzerinde durulmuş, modern Türk şiirinden verilen örnekler eşliğinde meseleye açıklık getirilmeğe çalışılmıştır. Türkçe düşünme; Batı dünyası dışında kalmamakla birlikte felsefî olmayan, dilin kendisiyle ve dilin kendisi olarak, felsefenin Grek varoluşunu belirlediği gibi Türklere mahsus bir yaşam tarzını belirleyen ve o yaşam tarzı olarak açığa çıkan düşünmedir. Türkçe düşünmek felsefî bir düşünme olmadığı gibi henüz bir Türk düşüncesine de varmamıştır. Bu sebeple felsefe dışı düşünce-felsefe, Türkçe düşünme-Türk düşüncesi gibi ayrımların yapılması ve açıklanması zorunludur. Felsefe şiir uyuşmazlığına ilişkin genel kabuller ve her şeye rağmen Batı felsefesinin kökeninde bulunan mythos ve şiir hakkında dile getirilmiş düşünceler Platon'dan beri var olan tartışmaların genel çerçevesini çizerler. Türkçe düşünme, düşünce-şiir zıtlığını doğuracak bir işleyişe sahip değildir. Türkçe düşünme için akıl-duygu bölünmesi söz konusu değildir. Dilin imaları, rasyonel düşünmenin ve "Mantık"ın (Logik) törpüsüyle düşüncenin gövdesinden koparılmaz.