Dismenore yaşayan kadınlarda farklı egzersiz türlerinin menstrüel ağrıya etkisinin beyin hemodinamikleri açısından incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Kış Sporları Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUKET ŞERAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Necip Fazıl Kishalı
Eş Danışman: Gamze Nur Cimilli Şenocak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Dismenore, kadınların yaşam kalitesini olumsuz etkileyen yaygın bir sağlık sorunudur. Geleneksel tedavi yöntemleri farmakolojik yaklaşımlara dayansa da yan etki riskleri nedeniyle alternatif çözümler önem kazanmaktadır. Egzersiz, doğal ve yan etkisiz bir yöntem olarak dismenore semptomlarının yönetiminde etkili bir alternatif sunmaktadır. Bu çalışmada, dismenore yaşayan kadınlarda farklı egzersiz türlerinin menstrüel ağrı üzerindeki etkileri beyin hemodinamikleri açısından değerlendirilmiştir. Yöntem: Katılımcılar 12 hafta boyunca düzenli olarak gruplarında bulunan egzersizleri yapmışlardır. Egzersiz programlarının başlangıcında ve tamamlanmasının ardından, katılımcıların menstrüel ağrı düzeyleri Görsel Analog Skala (VAS) ve Menstrüasyon Semptom Ölçeği (MSÖ) kullanılarak değerlendirilmiştir. Pilot çalışma sonuçlarına dayanarak, kadınların en ağrılı menstrüasyon günlerinde beyin hemodinamik yanıtlarını incelemek amacıyla fonksiyonel yakın kızılötesi spektroskopi (fNIRS) ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Ön test ve son test sonuçları, her iki grupta da VAS ve MSÖ açısından anlamlı iyileşmeler olduğunu göstermiştir (p<0,05). Ayrıca, egzersiz programının ardından her iki grupta da prefrontal korteksin işlevsel aktivitesinde anlamlı bir düşüş kaydedilmiştir (p<0,05), Özellikle kuvvet egzersizleri uygulayan grupta ağrı düzeylerinde belirgin bir azalma gözlenmiştir. Bu da egzersizlerin beyin hemodinamikleri üzerinde ağrıyı iyileştirici bir etki sağladığını göstermektedir. Sonuç: Bu çalışma, germe ve kuvvet egzersizlerinin dismenore yaşayan kadınlardaki menstrüel ağrı ve semptomlar üzerinde anlamlı iyileşmeler sağladığını ortaya koymuştur. Hem VAS hem de menstrüasyon semptom ölçeği sonuçları, her iki grupta da belirgin bir iyileşme gösterirken, egzersizlerin ağrı şiddetini azaltırken prefrontal korteksin işlevsel aktivitesini olumlu yönde etkilediği gözlemlenmiştir. Bu bulgular, egzersizlerin dismenore tedavisinde farmakolojik olmayan etkili bir müdahale olarak değerlendirilebileceğini ve bu tür egzersizlerin, farmakolojik tedavilere alternatif veya destekleyici bir seçenek olarak dismenore yaşayan kadınlara önerilebileceğini göstermektedir.