Türkiye Çay Üretiminin 2025-2028 Dönemindeki Üretim Miktarının Arıma Modeliyle Tahmini

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEYDA AKDEMİR

Danışman: Avni Birinci

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 34 yıllık üretim verilerinden yararlanılarak zaman serisi analizlerinden ARIMA (p,d,q) modeliyle çalışıp 2025-2028 yılları çay üretim miktarını tahmin etmek amaçlanmıştır. Yöntem: 1991-2024 yılları arası 34 yıllık çay üretim verilerinden yararlanılarak 2025- 2028 dönemi Türkiye çay üretim miktarları ARIMA zaman serisi modelleri uygulanarak tahmin edilmiştir. Bulgular: Çalışmada 1991-2024 verileriyle 2025-2028 yılları arasındaki çay üretim miktarları tahmin edilmeye çalışılmıştır. Türkiye'de üretim yapılan Rize, Trabzon, Artvin, Giresun, Ordu illerinden elde edilen veriler doğrultusunda Türkiye genelinde artış olması öngörülmektedir. Sonuçlar: Bu çalışmada da önde gelen iller ve Türkiye için tahminler yapılmış olup buna bağlı olarak ise diğer illerin payı ortaya çıkmıştır. Türkiye'de çay üretimi 1992 yılında 724 383 ton iken, 2024 yılına gelindiğinde 1 414 000 tona ulaşmıştır. ARIMA modeline dayalı tahminlere göre, 2025-2028 yılları arasında yıllık ortalama çay üretiminin en düşük 1 311 808 ton, en yüksek ise 1 788 671 ton seviyelerinde gerçekleşmesi öngörülmektedir.