Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU METE
Danışman: Hasan Seçen
Özet:ÖZET Doktora Tezi GAB A VE GABOB ANALOGLARININ YENÎ YÖNTEMLERLE SENTEZLERİ ÜZERİNE ÇALIŞMALAR Ebru METE Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Hasan SEÇEN 4-Amino-3-hidroksibutirik asit (GABOB), antiepileptik ve hipotansif etkilere sahip bir ilaç olup davranış ve hisler üzerinde etkilidir. Bu çalışmada GABOB ve siklik GABOB türevlerinin yeni sentezlerini geliştirmek için dört farklı stratejik yaklaşımda bulunuldu. İlk yaklaşımda GABOB, alil siyanürden başlanarak dört adımda ve toplam %38'lik bir verimle sentezlendi. Alil siyanür m-kloroperoksi-benzoik asit ile ultrasonik ortamda oksiranil-asetonitrili vermek üzere epoksitlendi. Oksiranil-asetonitrilin NaN3 ile sübstitüsyonu 4-azido-3-hidroksibutannitrili verdi. 4-Azido-3-hidroksibutannitrilin Pd/C katalize hidrojenasyonunu takiben asidik hidroliz 4-amino-3-hidroksibutirik asidi verdi. ikinci yaklaşımda, metil krotonatın N-bromosüksünimit ile alilik brominasyonu metil 4-bromokrotonatı verdi. Metil 4-bromokrotonat, NaN3 ile sübstitüsyona maruz bırakılarak 4-azido-but-3-enoik asit metil ester, onun da CHCI3 beraberliğinde katalitik hidrojenasyonu ile bir GAB A türevi olan 4-amino-butirik asit metil ester hidroklorür elde edildi. Üçüncü yaklaşımda GABOB, Refortmasky reaksiyonuna dayalı olarak N-(2-hidroksietil) asetamit ve çinko ile birlikte metil bromoasetat kondenzasyonu ile sentezlenmek istendi. N-(2-hidroksietil) asetamitin çeşitli yöntemlerle sentezi denendi, ancak başarısız oldu. Dördüncü yaklaşımda bir Diels-Alder reaksiyonuna dayalı olarak siklik bir GABOB türevi sentezlenmek istendi. Bunun için iki öncü olarak 3-asetil-2(3H)-oksazolon ve penta-2,4-dienoik asit etil ester hazırlandı. Bu dien ve dienofıl, gerek termal, gerekse ultrasonik şartlarda bir Diels-Alder reaksiyonu vermedi. 2005, 111 sayfa Anahtar kelimeler: 4-Amino-3-hidroksibutirik asit (GABOB), 4-Amino-butirik asit (GABA), Alil siyanür, Sentez