Dış manyetik alanda bazı geçiş metal alaşımlarının K tabakası X-ışını şiddet oranlarının belirlenmesi ve bu alaşımlar için etkin atom numaralarının tayini

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: UFUK PERİŞANOĞLU

Danışman: Lütfü Demir

Özet:

Bu çalışmanın ilk bölümünde, Ni-Cr geçiş metal alaşımlarının Kß/K alfa X-ışını şiddet oranları üzerine dış manyetik alanın etkisi araştırıldı. Ni, Cr ve NiCr1− (x= 0,40; 0,50; 0,60; 0,80) alaşımlarının K alfa ve Kβ emisyon spektrumları Si(Li) katı hal dedektörü kullanılarak belirlendi. NiCr1−alaşımlarında Ni ve Cr'nin K/K X-ışını şiddet oranları, manyetik alan olmadan ve 0,5 T ve 1 T'lık dış manyetik alanda 200 mCi 241Am radyoaktif nokta kaynaktan yayımlanan 59,5 keV‟lik γ-ışınları uyarımı ile belirlendi. Dış manyetik alanda elde edilen deneysel sonuçlar; dış manyetik alan olmadan elde edilen deneysel sonuçlarla karşılaştırıldığında Ni, Cr, ve bunların farklı kompozisyonlardaki alaşımları için K/K şiddet oranlarında sapmalar görüldü. Böylece bu ölçümlerin sonuçları, Ni𝑥Cr1−𝑥 alaşımlarındaki Ni ve Cr'nin K/K X-ışını şiddet oranlarının dış manyetik alana bağlı olduğunu gösterdi. Bu çalışmanın ikinci kısmında; seçilen foton enerjisi için bu geçiş metalleri ve onların farklı kompozisyonlarındaki alaşımlarının toplam kütle soğurma katsayıları belirlendi. Teorik kütle soğurma katsayıları karışım kurallı dikkate alınarak hesaplandı. Ardından toplam atomik ve elektronik tesir kesitleri, etkin atom numaraları bu kütle soğurma katsayıları kullanılarak deneysel ve teorik olarak tayin edildi. Bu parametreler alaşım kompozisyonlarına bağlı olarak incelendiğinde, alaşım konsantrasyonlarına göre değişim gösterdiği görüldü. Anahtar Kelimeler: Kß/K alpha X-ışını şiddet oranı, alaşım, dış manyetik alan, kütle soğurma katsayısı, atomik tesir kesiti, elektronik tesir kesiti, etkin atom numarası.ii