Yapay Zekâ(YZ) Uzmanı Olmayan Akademisyenlerin Yapay Zeka (YZ) Okuryazarlık Düzeyleri ve Yapay Zeka (YZ) Araçlarını Kullanım Davranışlarının İncelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bilgi ve Belge Yönetimi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZNUR ŞEKER

Danışman: Ömer Koçak

Özet:

Bu çalışmada akademisyenlerin YZ okuryazarlık düzeyleri, YZ okuryazarlık düzeylerinin bazı 21. yüzyıl becerileri ve demografik değişkenlerle ilişkisi ve YZ araçlarını kullanım davranışlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda karma araştırma yöntemlerinden gömülü araştırma deseninden yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda 5 farklı veri toplama aracı kullanılarak, Türkiye'de 110 farklı üniversiteden 477 akademisyenden; nitel boyutunda ise yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla 3 farklı üniversiteden 19 akademisyenden veri toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistik, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA testi ve çoklu doğrusal regresyon teknikleri kullanılmış; nitel verilerin analizinde içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, akademisyenlerin YZ okuryazarlıklarının "düşük" düzeyde olduğu ve YZ okuryazarlık düzeylerinin; cinsiyet, disiplin, yabancı dil seviyesi ve kullanım sıklığı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık gösterirken; yaş, ünvan ve araştırma deneyimi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. YZ okuryazarlığı üzerinde dijital okuryazarlık ve veri okuryazarlığının anlamlı düzeyde etkisinin olduğu tespit edilmiştir. YZ okuryazarlık düzeyine; yaratıcılık, algoritmik düşünme, problem çözme, işbirliği ve eleştirel düşünme becerilerinin istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Araştırmanın nitel bulgularına göre, akademisyenlerin YZ araçlarına karşı olumlu bir tutumlarının olduğu ancak teknik bilgilerinin sınırlı olduğu tespit edilmiştir.