Yabancı uyruklu öğrencilerin bulunduğu ilkokullarda istenmeyen öğrenci davranışlarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ADNAN DELEN
Danışman: Muhammet Hanifi Ercoşkun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, Türkiye'ye göç etmek zorunda kalan öğrenim çağında olup geçici koruma kapsamına alınan yabancı uyruklu çocukların, öğrenime devam ettikleri sınıflarda ortaya çıkan istenmeyen davranışların gerçekleşme düzeylerini ve nedenlerini çeşitli değişkenler (cinsiyet, sınıftaki yabancı uyruklu öğrenci sayısı ve öğretmenlerin bildikleri yabancı diller) açısından incelemek; yabancı uyruklu öğrencilerin öğretmen-öğrenci ve öğrenci-öğrenci ilişkilerine, okul sağlığı, güvenliği ve sınıf disiplinine, akademik başarıya etkilerinin ne yönde olduğunu ortaya çıkarmak, öğretmenlerin istenmeyen davranışlara karşı uyguladıkları müdahale yöntemlerinin neler olduğunu, bu yöntemlerin etkililik düzeyini belirlemek ve uygulama ile ilgili görüş ve önerilerde bulunmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada sıralı-açıklayıcı karma desen kullanılmıştır. Araştırmada; önce nicel daha sonra nitel veriler toplanarak bu veriler analiz edilmiştir. Nicel verileri elde etmek için; Sadık (2000) tarafından geliştirilen anket formu uygulanmıştır. Elde edilen nicel verilerle var olan durum tespit edilmiştir. Daha sonra sınıf öğretmenleri ve yabancı uyruklu öğrencilere Türkçe öğretmek için görevlendirilen Türkçe öğreticilerinden gönüllü olan 33 öğretmen ile yarı yapılandırılmış görüşme formu doğrultusunda görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler kod, kategori ve temalara ayrılarak içerik analizi yapılmıştır. Araştırmanın evreni, 2016-2017 öğretim yılı Mardin/Midyat ilçesinde yabancı uyruklu öğrencisi olan 12 devlet ilkokulunda ve Midyat geçici konaklama tesisinde çalışan sınıf öğretmenleri ile Türkçe öğreticilerinden oluşmaktadır. Çalışmanın nicel kısmında tüm öğretmenlere ulaşıldığından evrenden örneklem alınmamıştır. Araştırmanın nitel kısmındaki çalışma grubu; araştırmanın nicel evreninde bulunan ve kolay ulaşılır durum örneklemesi ile yarı yapılandırılmış görüşmeyi gönüllü olarak kabul eden öğretmenler arasından belirlenmiştir. Araştırmanın nicel verileri incelendiğinde; Türk ve yabancı uyruklu öğrencilerde, hırsızlık, öğretmene saygısızlık, izinsiz dolap ve çantaları karıştırma gibi istenmeyen davranışlara hiç rastlanmadığı; birbirlerini şikâyet etme ve birbirleriyle sürekli konuşma gibi istenmeyen davranışlara genellikle rastlandığı görülmüştür. Türk öğrencilerde, birbirlerinin ve öğretmenin sözünü kesme davranışı daha fazla görülürken; yabancı uyruklu öğrencilerde ders dışı şeylerle ilgilenme, arkadaşlarına karşı fiziksel şiddet uygulama, derse katılmada isteksizlik ve arkadaşlarını çalışmalarında rahatsız etme gibi istenmeyen davranışların sıklıkla görüldüğü ortaya çıkmıştır. Katılımcılara göre, Türk uyruklu öğrencilerde istenmeyen davranışlara; bilgisayar, TV dizileri, kalabalık sınıflar, ailevi sorunlar ve arkadaş çevresinin neden olduğu düşünülürken; yabancı uyruklu öğrencilerde, kültürel farklılıklar/göç, ailevi sorunlar, dil ve iletişim problemlerinin önemli nedenler olduğu düşünülmektedir. Öğretmenlerin cinsiyetine göre; istenmeyen davranışlar ve nedenlerinin Türk ve yabancı öğrencilerde farklılık göstermediği; sınıftaki yabancı uyruklu öğrenci sayısının 3 ve üstü olduğu sınıflarda daha fazla istenmeyen davranışların görüldüğü; Arapça ve Kürtçe dillerini bilen öğretmenlerin istenmeyen davranışlarla daha az karşılaştıkları saptanmıştır. Araştırmanın nitel verilerinin analizi sonucunda; yabancı uyruklu öğrencilerin Türk okullarına alınmasıyla; öğretmen-öğrenci ve öğrenci-öğrenci ilişkilerinin daha çok "olumsuz"; sağlık, güvenlik ve sınıf disiplininin az da olsa "olumlu" etkilendiği yönünde bulgular elde edilmiştir. Yabancı uyruklu öğrencilerin, sözel derslerde dersi anlamadıkları ve boş kaldıkları için istenmeyen davranışlar sergiledikleri saptanmıştır. Öğretmenler, istenmeyen davranışlara karşı daha çok; veli ile işbirliği kurma, öğrencinin sorunlarıyla yakından ilgilenme, öğrencileri ortak etkinliklere katma gibi yöntemleri tercih ettikleri ve uyguladıkları müdahale yöntemlerini genellikle "etkili" buldukları sonucuna ulaşılmıştır. Yabancı uyruklu öğrencilerin Türk okullarına alınmasının, yabancı uyruklu öğrencilerin akademik başarılarına "olumlu", Türk öğrencilerin akademik başarılarına "olumsuz" yönde etki ettiği görüşü ortaya çıkmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlardan yola çıkarak uygulayıcı ve araştırmacılara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Türk eğitim sistemi, geçici eğitim merkezi, geçici hukuki koruma, yabancı uyruklu öğrenciler, istenmeyen öğrenci davranışı.