ERZURUM'DA Mahlep (Prunus mahaleb L.)'DE ZARARLI Myzus lythri (Schrank, 1801) (HEMIPTERA: APHIDIDAE)'NİN POPÜLASYON DEĞİŞİMİ VE PREDATÖRLERİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE ARAS
Danışman: Göksel Tozlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Atatürk Üniversitesi Kampüsü (Erzurum)'nde 2022-2023 yıllarının mayıs-ekim ayları arasında Mahlep (Prunus mahaleb L.) bitkisinde yoğun olarak zararına rastlanan Myzus lythri (Schrank, 1801) (Hemiptera: Aphididae)'nin popülasyon değişimi ve predatörlerini belirlenmesi amacıyla bu çalışma yürütülmüştür. Yöntem: Çalışmada, araziden 5 günde bir mahlep ağacının uç sürgünlerinden alınan yaprak örneklerinde bulunan örneklerin laboratuvar ortamında ergin+nimf sayımları gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra, predatör türler Japon şemsiyesi, aspiratör, atrap veya direkt elle toplanmıştır. Zararlının predatörü olduğu belirlenen türlerin ergin öncesi dönemleri de sürgünlerle birlikte arazi ortamından laboratuvara getirilerek kültüre alınmış ve ergin çıkışları sağlanmıştır. Bulgular: Türkiyede Mahlep (P. mahaleb) ağacı üzerinde M. lythri zararlısı ilk kez bu çalışmayla tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda, M. lythri'nin 2022'de 27 Temmuz (56,83 ergin+nimf), 13 Ağustos (976,61 ergin+nimf) ve 23 Ağustos (664,86 ergin+nimf)'ta 2023'te ise 29 Haziran (1324,75 ergin+nimf)'da yaprak başına en yüksek birey sayısına ulaştığı belirlenmiştir. Çalışmada, Coleoptera takımına mensup Coccinellidae'den 6 (Adalia bipunctata, Adalia decempunctata, Adalia fasciatopunctata revelieri, Coccinella septempunctata, Harmonia axyridis, Harmonia quadripunctata), Diptera takımına mensup Syrphidae'den 3 (Episyrphus balteatus, Sphaerophoria scripta, Syritta pipiens), Neuroptera takımına mensup Chrysopidae'den 1 (Chrysoperla carnea) ve Hemiptera takımına ait Nabidae (Nabis pseudoferus) ve Anthocoridae'den 1 (Orius horvathi)'er tür olmak üzere toplam 12 tür predatör tür tespit edilmiştir. Bu predatör türlerin tümü için M. lythri, Türkiye'de ilk kez bu çalışma ile yeni konukçu olarak belirlenmiştir. Sonuç: Erzurum'da Mahlep (P. mahaleb) zararlısı M. lythri'nin popülasyon değişimi ve predatörleri belirlenmiştir. Elde edilen veriler bundan sonra bu tür üzerinde yapılacak çalışmalara yol gösterici olacaktır. Anahtar Kelimeler: Prunus mahaleb, Myzus lythri, Aphididae, Predatörler, Popülasyon değişimi Ocak 2024, 83 sayfa