Erzurum ili için zemin büyütmesi özelliklerinin mikrotremor yöntemi ve bir boyutlu analiz yöntemi ile belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA SARIGÜL
Danışman: Erdem Bayrak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Türkiye bulunduğu konum itibari ile aktif depremselliğe sahip olup, büyük ve yıkıcı depremlerin yaşandığı bir ülkedir. Erzurum ili de yüksek seviyede deprem tehlikesi olan bir bölgede yer almakta olup şehrin büyük çoğunluğu aktif faylar tarafından kesilen alüvyon zeminler üzerinde gelişmiştir. Bu tezin temel amacı Erzurum ili içinde yer alan Palandöken ve Yakutiye ilçelerinde zeminlerin büyütme özelliklerini tek istasyon mikrotremor ölçüleri ve 1-boyutlu doğrusal eşdeğer analiz yöntemi kullanarak belirlemektir. Bu araştırma, bölgedeki zemin koşullarının deprem etkileri üzerindeki potansiyel etkilerini daha ayrıntılı bir şekilde anlamamıza yardımcı olacaktır. Yöntem: Bu çalışma kapsamında, öncelikle 25 farklı noktada tek istasyon mikrotremor tekniği ile üç bileşenli gürültü verileri toplanmıştır. Ardından, bu veriler Nakamura Yatay/Düşey spektral oran yöntemi ile analiz edilerek, çalışma alanına ait zemin hakim frekans (periyot) ve H/V değerleri elde edilmiştir. Bu değerler kullanılarak, çalışma alanına ait hakim periyot, zemin büyütme ve hasar görebilirlik indisi haritaları hazırlanmıştır. 1-boyutlu doğrusal eşdeğer analiz yöntemi, bölgedeki zeminin deprem sırasındaki dinamik davranışını incelemek ve tepki spektrumlarını belirlemek amacıyla yapılmaktadır. Bu analiz sonucunda pek çok dinamik zemin parametresi elde edilebilmektedir. DEEPSOIL yazılımı kullanılarak gerçekleştirilen bu yöntemle, çalışma alanındaki yerel zemin tabakalarında oluşabilecek deprem etkilerini değerlendirmek için, bölgenin sismik tehlike verileri ile uyumlu olarak doğrusal eşdeğer analiz yöntemi kullanılarak zemin büyütmesi analizleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Zemin hakim periyot değerleri 0.15 ile 3.7 sn arasında değişmektedir. H/V değerleri ise 2 ile 9 arasında değişmektedir. Palandöken Dağı eteklerinde 4'ten düşük HV değerleri gözlemlenirken, ova bölgesinde daha yüksek değerler elde edilmiştir. Periyot ve büyütme faktörü değerleri kullanılarak elde edilen Hasar Görebilirlik İndisi (Kg), deprem sırasındaki zemin performansı hakkında bilgi sağlar. Bir boyutlu eşdeğer lineer analiz ile elde edilen en büyük spektral ivme değeri ile deprem kaydından elde edilen en büyük spektral ivme değerleri birbirlerine oranlanarak zemin büyütme katsayıları elde edilmiştir. Sonuç: Tüm bu analizlerin, yüksek periyot, yüksek HV ve yüksek Kg değerlerinin, çalışmanın ova kesiminde yoğunlaştığı görülmektedir. Bu bölgedeki zemin araştırmaları, büyük bir dikkat ve multidisipliner bir yaklaşımla yürütülmelidir. Anahtar Kelimeler: Erzurum, mikrotremor, Nakamura yöntemi, zemin hakim periyodu, hasar görebilirlik indisi, bir boyutlu eşdeğer analiz