Kanser hastalarında COVİD-19 korkusu ve aleksitimi arasındaki ilişkinin incelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Psikiyatri Hemşireliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: PINAR TENDİK

Danışman: Özlem Şahin Altun

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Araştırma, kanser hastalarında Covid-19 korkusu ve aleksitimi arasındaki ilişkiyi incelemek amacı ile yapıldı. Materyal ve Metot: Bu araştırma, tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı niteliktedir. Araştırma Doğu Anadolu Bölgesi' nin bir ilinde bulunan hastanenin onkoloji servisleri' nde Aralık 2021- Ocak 2023 tarihleri arasında yapıldı. Araştırmanın evrenini belirtilen tarihler arasında hastanenin onkoloji servisleri' nde yatarak tedavi alan kanser hastaları oluşturdu. Araştırmanın örneklemini belirtilen tarihler arasında araştırmaya alınma kriterlerine uyan ve gönüllü olarak araştırmaya katılmayı kabul eden 366 kanser hastası oluşturdu. Verilerin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "Covid-19 Korkusu Ölçeği" ve "Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20)" kullanıldı. Veriler SPSS 22 kullanılarak analiz edildi. Verilerin değerlendirilmesinde; sayı, ortalama, yüzdelik dağılımlar, standart sapma, Cronbach alpha katsayısı, Pearson Korelasyon analizi ve Doğrusal Regresyon analizi kullanıldı. Bulgular: TAÖ-20 toplam puan ortalamaları 60,75±9,08 olarak belirlendi. Covid-19 korkusu ölçeği toplam puan ortalamaları ise 21,78±5,37 olarak bulundu (Tablo 4.2). Katılımcıların TAÖ-20 ve Covid-19 Korkusu Ölçek puan ortalamaları arasındaki ilişki incelendiğinde; TAÖ-20 duyguları tanımada güçlük alt boyutu toplam puan ortalaması ile Covid-19 Korkusu ölçeği toplam puan ortalaması arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki belirlenirken; TAÖ-20 duyguları söze dökmede güçlük ve dışa dönük düşünce alt boyutları toplam puanı ile Covid-19 Korkusu Ölçeği toplam puan ortalaması arasında pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki saptandı (p<0.001, Tablo 4.4). Katılımcıların TAÖ-20 ve Covid-19 Korkusu Ölçek puan ortalamaları arasındaki regresyon analizi sonucunda; katılımcıların Covid-19 korku düzeylerinin aleksitimi düzeyleri üzerine %26.6 oranında ve pozitif yönde etkisinin olduğu belirlendi (Tablo 4.5, B=.871; R2=.266; p<0.001). Sonuç: Kanser hastalarında Covid-19 korkusu ve aleksitimi arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu belirlendi. Kanser hastalarında Covid-19 korkusu arttıkça, aleksitimi düzeyleri artmaktadır. Kanser hastalarının Covid-19 korkuları ve aleksitimi düzeylerini azaltmak için psikolojik destek programlarının uygulanması önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Kanser, aleksitimi, Covid-19 korkusu, hemşirelik