Blok tabanlı programlama ortamlarının yapay zekâ programlamada kullanımının ortaokul öğrencilerinin bilgi işlemsel düşünme becerileri ve motivasyonlarına etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERT ERTUĞRUL ALTAY
Danışman: Zeynep Turan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, blok tabanlı programlama ortamlarının yapay zekâ programlamada kullanımının ortaokul öğrencilerinin bilgi işlemsel düşünme becerilerine ve motivasyonlarına olan etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında öğrencilere "mBlock" programı kullanılarak temel yapay zekâ programlama etkinlikleri yaptırılmış ve bu etkinliklerin blok tabanlı programlama ortamında kullanımının öğrencilerin bilgi işlemsel düşünme becerilerine ve motivasyonlarına olan etkileri değerlendirilmiştir. Yöntem: Bu araştırmada nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma yöntem araştırması benimsenmiştir. Nicel veriler, ortaokul düzeyine uyarlanan "Bilgisayarca Düşünme Ölçeği" ve "Ortaokul Öğrencileri İçin Blok Tabanlı Programlamaya Yönelik Motivasyon Ölçeği" kullanılarak toplanmış ve tek gruplu ön test-son test yarı deneysel desen uygulanmıştır. Tek denekli desenlerde yapılacak işlemlerin etkisi, tek bir grup üzerinde aynı denek ve aynı ölçme araçları kullanılarak test edilmektedir. Nitel veriler ise "görüş formu" aracılığıyla elde edilmiştir. Çalışma sürecinde öğrencilere ön test olarak "Bilgisayarca Düşünme Ölçeği" uygulanmış, etkinliklerin ardından ise son test aynı ölçekle tekrar yapılmıştır. Öğrencilerin motivasyon düzeyleri ve etkinlik hakkındaki görüşleri, "Motivasyon Ölçeği" ve "Görüş Formu" ile toplanmıştır. Bulgular: Yapılan analizler, blok tabanlı programlama ortamlarınının yapay zekâ programlamada kullanımının ortaokul öğrencilerinin bilgi işlemsel düşünme becerileri ve bu becerilerin alt becerileri olan yaratıcı düşünme, algoritmik düşünme, işbirliklilik, eleştirel düşünme ve problem çözme becerileri üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturmadığını ortaya koymuştur. Blok tabanlı programlama ortamlarının yapay zekâ programlamada kullanımının öğrencilerin motivasyonları üzerinde olumlu bir etkisinin olduğu görülmüştür. Öğrencilerin bu etkinliğe yönelik görüşleri arasında etkinlikleri eğlenceli bulduğu, etkinliklerin alan üzerindeki ilgilerini artırdığını ve derslerinde veya günlük yaşam problemlerinin çözümünde olumlu katkı sağladığını ifade etmişlerdir. Ancak, öğrencilerin büyük bir kısmı gelecekte bu alanla ilgili mesleklerde çalışmayı düşünmediklerini belirtmiştir. Sonuçlar: Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre blok tabanlı programlama ortamlarının yapay zekâ programlamada kullanımının öğrencilerin bilgi işlemsel düşünme becerilerine anlamlı bir katkısının olmadığı tespit edilmiştir. Ancak bu ortamların, öğrencilerin yapay zekâ programlamaya yönelik motivasyonlarını yüksek düzeyde ifade etmelerine katkı sağladığı gözlemlenmiştir. Bu bulgular, blok tabanlı programlama ortamlarının yapay zekâ programlama eğitimindeki rolünü desteklemekte ve bu tür yaklaşımların öğrenci motivasyonu üzerindeki etkilerine dikkat çekmektedir. Anahtar Kelimeler: yapay zekâ, kodlama, programlama, blok tabanlı programlama, bilgi işlemsel düşünme