Arıtma çamurlarının Türkiye ve dünyadaki durumu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUĞBA ELİBOL ERDEM

Danışman: Yalçın Kemal Bayhan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Arıtma çamurlarının oluşumları, özellikleri, geri kazanım ve nihai bertaraf yöntemleri hakkında bilgi verilmesi, Türkiye ve AB ülkelerinde çamur yönetiminin mevcut durumunu ana hatlarıyla belirtmek, Türkiye ve AB ülkelerinde oluşturulan çamur yönetim politikaları, çamurun alternatif bertaraf süreçleri, yasalar ve düzenlemelerin incelenmesi hedeflenmiştir. Ayrıca Türkiye, AB ve AB'ye üye olan ülkelerin çamur nihai bertarafı sürecinde yapılan çalışmaların incelenmesi amaçlamıştır. Yöntem: Çalışmada çamurların arıtım ve bertaraf edilme yöntemleri, Türkiye ve AB ülkelerinde çamur yönetimi ve mevcut kullanımı, çamur yönetimi hakkında gerekleri mevzuat ve çalışmalar meta analiz ve literatür taraması yapılarak incelenmiştir. Bulgular: Türkiye'de atıksu arıtımı sonucu ortaya çıkan çamur miktarı 2018 TUİK verilerine göre 318.503 bin tondur. Çamur hacminin azaltımı için en çok kullanılan prosesler aerobik çürütme (%53) ve belt pres (%54)'dir. 318 bin ton çamurun %44,9'u yakmada, %26'sı düzenli depolamada, %3,6'sı tarım arazisinde kullanılmıştır. AB ülkelerinde çamur hacminin azaltımı için uygulanan kurutma yatakları yöntemi yerine mekanik çamur susuzlaştırma yöntemi tercih edilmiştir. 2012 EU verilerine göre AB ülkelerinde çamurların bertarafında %45'i tarım, %25'i yakma yöntemlerle uzaklaştırılmaktadır. Sonuç: Çamurların ekosisteme vereceği zararların en aza indirgeyecek yöntemlerin belirlenmesi ve geliştirilmesiyle çamurdan yarar sağlanacağı, çamurun sorun halinden çıkıp ülke ekonomisine ve ekosistemin sürdürülebilirliğine katkı sağlayacağı şüphesiz ön görülmektedir.