Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi için hazırlanmış ders kitapları ile bu kitapları kullanan öğrencilerin söz varlığının karşılaştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİLÜFER SERİN
Danışman: Osman Mert
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan öğretim setlerinin ders ve çalışma kitaplarına ait söz varlığı unsurlarının tespit edilmesi ve elde edilen söz varlığıyla Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin sahip olduğu söz varlığının karşılaştırılması yoluyla; kullanılan öğretim materyallerinin öğrencilerin söz varlığının zenginleşmesinde ve öğrencilerin kullanım boyutuna aktarmasında ne derece etkili olduğunu ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaç çerçevesinde nitel araştırmaya hizmet edecek şekilde doküman incelemesi tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmanın verileri öğrencilerin yazılı anlatımları, ders kitapları ve çalışma kitapları olmak üzere üç ayrı kaynaktan elde edilmiştir. Yunus Emre Enstitüsü tarafından hazırlanan Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti'nin A1, A2 ve B1 seviyelerinde hazırlanan ders kitapları ve çalışma kitaplarındaki söz varlığını belirlemek amacıyla metinler ve alıştırmalar bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Metinlerin söz varlığının tespit aşamasında kök/köken hâlindeki kavram işaretleri, gövde hâlindeki kavram işaretleri ve birden fazla anlam ögesiyle kurulmuş kavram işaretleri için ayrı listeler oluşturulmuş ve her birinin kullanım sıklığı belirlenmiştir. Ayrıca hedeflenen temalara uygun olarak her seviyeye uygun tematik söz varlığı tespit edilmiş, elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Daha sonra öğrencilerin yazılı anlatımlarında kullandıkları söz varlığını tespit etmek amacıyla kitaptaki tüm temaları kapsayacak şekilde farklı yazılı anlatım konuları belirlenmiştir. Saraybosna, Mostar ve Foynitsa'da bulunan Yunus Emre Enstitüsünde Türkçe öğrenen 120 öğrenciye bu ölçme aracı uygulanmış ve farklı konularda yazılı anlatım çalışmaları yaptırılmıştır. Öğrencilerin yazılı anlatımlarında kullandığı söz varlığı unsurları da aynı şekilde analiz edilmiş ve kitaplardan elde edilen verilerle karşılaştırılmıştır. Sözcük sıklığı ve sözcük yaygınlığı esas alınarak en sık kullanılan söz varlığı unsurlarına yönelik listeler oluşturulmuştur. Karşılaştırma sonucunda kitaplarda kullanılan sözcüklerlerle öğrencilerin kullandığı sözcüklerin büyük oranda benzerlik gösterdiği anlaşılmıştır. Öğrencilerin kullandığı ve kitaplarda ortak olarak kullanılan sözcüklerin toplam sözcük açısından A1 seviyesinde %69,97, A2 seviyesinde %75,85, B1 seviyesinde %78,05'lik bir dilimi oluşturduğu tespit edilmiştir.