Enantiomerik Saf Hidroperoksitler ve Asimetrik Sentezlerde Uygulamaları

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Kani Zilbeyaz

Danışman: Hamdullah Kılıç

Özet:

Sunulan bu tez üç kısımdan oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde çeşitli bitkilerden hazırlanan ham peroksidaz ile gualikol varlığında alkil aril hidroperoksitlerin kinetik ayrımı incelenmiştir. Mevcut yöntem kinetik ayrım şartları altında para-sübstitüe feniletil hidroperoksitlerin 99% ee ile elde edilmesini sağlamaktadır. Peroksidaz enzimleri R konfigürasyona sahip alkil aril hidroperoksitleri seçici olarak indirgeyerek enantiomerik saf (S)-hidroperoksit ve (R) alkolü oluşturmaktadır. Tersiyer hidroperoksit enzim tarafından substrat olarak tanınmamaktadır.Çalışmanın ikinci kısmında optikçe aktif (S)-hidroperoksitler KF-Al2O3 bazı eşliğinde E-kalkonun asimetrik Weizt-Scheffer epoksidasyonunda yükseltgeyici olarak kullanıldı. Optimum reaksiyon şartları altında ?40 °C'de ve asetonitrilde (?S,ßR)-epoksit %49'a varan enantiomerik zenginlikle elde edildi.Çalışmanın üçüncü kısmında meta-sübstitüe anilin antibiyotiklerinin hazırlanması için pratik bir yöntem geliştirilmiştir. Enanatiomerik saf anilidden çıkılarak fotooksijenasyon, indirgeme ve diastereoselektif Weitz-Scheffer epoksidasyon protokolü ile enantiomerik saf meta-sübstitüe anilin antibiyotik analoglarının üç kademede sentezi gerçekleştirilmiştir.