Mindfulness temelli stres azaltma programı'nın (MBSR) menopozal dönemdeki kadınların yaşam kalitesi, yaşam doyumu, uyku kalitesi ve mental iyi oluş düzeyine etkisi: Randomize kontrollü çalışma

EBRU SOLMAZ

Mindfulness temelli stres azaltma programı'nın (MBSR) menopozal dönemdeki kadınların yaşam kalitesi, yaşam doyumu, uyku kalitesi ve mental iyi oluş düzeyine etkisi: Randomize kontrollü çalışma

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doğum Kadın Sağlığı Ve Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EBRU SOLMAZ

Danışman: Aslı Sis Çelik

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışma, Mindfulness Temelli Stres Azaltma programının menopoz dönemindeki kadınların yaşam kalitesi, yaşam doyumu, uyku kalitesi ve mental iyi oluş düzeyleri üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Ön test-son test kontrol gruplu randomize kontrollü çalışma olarak yürütülen bu araştırma, 28 Şubat–22 Aralık 2025 tarihleri arasında Ağrı Merkez 6 No'lu Aile Sağlığı Merkezi'nde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini, 43 deney ve 41 kontrol grubu olmak üzere toplam 86 menopoz dönemindeki kadın oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak "Katılımcı Tanıtım Formu", "Utian Yaşam Kalitesi Ölçeği", "Riverside Yaşam Doyumu Ölçeği", "Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği" ve "Warwick–Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği" kullanılmıştır. Deney grubuna toplam sekiz hafta boyunca MBSR uygulanmıştır. Bulgular: Deney grubundaki kadınların yaş ortalaması 49.53±2.73 ve menopoz yaş ortalaması 47.42±2.93'tür. Kadınların %76.7'si ilkokul mezunudur ve %51.2'si menopozu olumsuz bir süreç olarak algılamaktadır. Kontrol grubundaki kadınların yaş ortalaması 50.66±3.42 ve menopoz yaş ortalaması 48.39±3.11'dir. Kadınların %75.6'sı ilkokul mezunudur ve %53.7'si menopozu olumsuz bir süreç olarak algılamaktadır. Girişim grubundaki kadınların yaşam kalitesi (ön test: 67.53±7.94, son test: 81.81±4.79, p<0.001), yaşam doyumu (ön test: 23.84±6.13, son test: 29.07±5.01, p<0.001), uyku kalitesi (ön test: 10.07±1.70, son test: 6.30±2.49, p<0.001) ve mental iyi oluş (ön test: 38.93±8.15, son test: 53.14±6.97, p<0.001) düzeylerinde MBSR programının etkisinin istatiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Herhangi bir girişim uygulanmayan kontrol grubundaki kadınların yaşam kalitesi (ön test: 68.00±9.25, son test: 69.95±7.74, p=0.805), yaşam doyumu (ön test: 23.40±6.32, son test: 24.85±5.08, p=0.638), uyku kalitesi (ön test: 10.54±1.91, son test: 11.27±2.27, p=0.239) ve mental iyi oluş (ön test: 41.24±7.85, son test: 40.41±6.41, p=0.189) düzeylerinde anlamlı değişiklik olmadığı saptanmıştır. Sonuç: MBSR programına katılan kadınlarda uygulama sonrası yaşam kalitesi, yaşam doyumu ve mental iyi oluş düzeylerinde anlamlı artış; uyku bozukluklarında ise anlamlı azalma olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda, menopoz dönemindeki kadınların yaşam kalitesi, yaşam doyumu, uyku kalitesi ve mental iyi oluş düzeylerini artırmak amacıyla hemşirelik bakımında MBSR programı girişimlerinin uygulanması önerilebilir.