Erzurum İlinde İşlenmiş ve İşlenmemiş İçme Sütü Tüketim Davranışlarının İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ahmet Semih Uzundumlu
Danışman: Avni Birinci
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Erzurum ilindeki hanelerin sterilize, pastörize ve açık süt tüketip, tüketmediğini belirlemek ve tüketici tercihlerinin genel profilini çıkarmak, bu şekilde tüketicilerin hangi süt tipini tercih etmesinde onları etkileyen faktörleri belirlemek araştırmanın temel amacıdır. Erzurum ilini temsil edecek tüketicilerin homojen bir şekilde örneğe katılımını sağlamak amacıyla, Merkez İlçeler (Palandöken, Yakutiye ve Aziziye) ve bu ilçelerdeki bütün hanehalkı dikkate alınarak, araştırma bölgesi üç gruba ayrılmıştır. Her bir beldedeki hane sayısı oransal yöntemlere göre belirlenmiştir. Araştırmada örnek hacmi ?Anakitle Oranlarına Dayalı Kümelendirilmemiş Tek Aşamalı Basit Tesadüfi Olasılık Örneklemesi? yöntemiyle 384 olarak belirlenmiştir. Tüketicilerin pastörize, sterilize ve açık sütü tercih etmesinde etkili olan faktörlerin belirlenmesinde ve bu faktörlerin indirgenmesinde faktör analizi kullanılmıştır. Tüketicilerin segmentlere ayrılması ve her bir segment profilinin ortaya çıkarılmasında, kümeleme analizi kullanılmıştır. Tüketiciler için en uygun içme sütü tipinin belirlenmesinde AHP yöntemi kullanılmıştır. Tüketicilerin daha fazla güvendikleri sütler için fazladan ne kadar ödemede bulunacaklarını belirlemede ödeme istekliliği kullanılmıştır. Hanelerin %95,00'ı UHT sütü, %71,35'i pastörize sütü ve %71,88'i de açık sütü tüketirken, hanehalkının %52,08'i her üç süt tipini de tüketmektedir. İlk üç tercih toplamına göre UHT süt için haneler %82,19 ile son kullanma tarihini, %79,45 ile markayı ve %49,59 ile fiyat ve %41,64 ile besin içeriğini dikkate almaktadırlar. Pastörize süt için %85,40 ile günlük (taze) olmasını, %74,09 ile satın aldığı yeri ve %54,74 ile fiyatı dikkate almaktadırlar. Açık süt için, %89,86 ile ürünün hijyenine, %77,90 ile kokusuz olmasına, %74,64 ile üreticiyi tanımaya ve %24,28 ile besin içeriğine dikkat etmektedirler. Hanehalkı içme sütünde %32,64'le besin içeriğine, %30,74'le hijyene, %20,63'le raf ömrüne ve %16,00'ı ile fiyata daha fazla önem vermektedir. Hanehalkının %42,51'i için UHT, %28,26'sı için Pastörize ve %29,23'ü için Açık süt seçimi uygun olmaktadır. Bu kriterleri dikkate alarak tüketiciler için en uygun süt tipi UHT süttür. Teklif edilen fiyat arttıkça hanehalkının ödeme istekliliği azalmaktadır. Probit modeli sonuçlarına göre tüketicilerin 1 lt süt için fazladan ortalama 53,11 krş ödemeye razı oldukları belirlenmiştir.