Thymus pubescens var pubescens bitkisinin uçucu yağı üzerinde farmakognozik çalışmalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Farmakognozi Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ULKAR BEHBUDBAYLI
Danışman: Leyla Güven
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Erzurum'da yüksek rakımda yetişen Thymus pubescens var. pubescens bitkisinin uçucu yağının (TPU) ayrıntılı kimyasal karakterizasyonu GC-MS/MS ile belirlenerek, antidiyabetik, antikolinesteraz, antimikrobiyal, antioksidan, antikarbonik anhidraz II ve antitirozinaz aktivitelerine bakılmıştır. Materyal ve Metot: Bu çalışmada 1 Temmuz 2020'de Erzurum Köşk Köyü içinde 1950 metre yükseklikten 40º 15' 21'' kuzey 41º 25' 36'' doğu konumundan toplanmış, Thymus pubescens var. pubescens toprak üstü kısmının uçucu yağı elde edilmiştir. Elde edilen uçucu yağda GC-MS/MS analizi yapılmıştır. Antioksidan aktivite çalışmaları, Fe3+-Fe2+ indirgeme kapasitesi, Cu2+-Cu+ indirgeme kapasitesi, Fe3+-TPTZ indirgeme kuvveti, DPPH. serbest radikalleri giderme aktivitesi, DMPD•+ radikali giderme aktivitesi, ABTS·+ radikali giderme aktivitesi, metal şelatlama aktivitesi yöntemleriyle yapılmıştır. Total fenolik bileşik miktarı tayini Folin-Ciocalteu yöntemiyle belirlenmiştir. Antimikrobiyal etkinliği disk-difüzyon metodu ile tespit edilmiştir. Antitirozinaz, antikolinesteraz, karbonik anhidraz II inhibisyonu, α-glikozidaz inhibisyonu, α-amilaz inhibisyonu çalışmaları yapılmıştır. Bulgular: Fe3+-Fe2+ indirgeme kapasitesi çalışmasında 30 μg/mL'de BHT (λ700:2.018)> α-tokoferol (λ700:1.895)> troloks (λ700:1.545)> BHA (λ700:1.257)> TPU (λ700:0.179) şeklinde bir sıralamaya sahip olduğu görülmüştür. KUPRAK metodu ile yapılan çalışmada 30 μg/mL'de BHT (λ450:2.912)> troloks (λ450:2.323)> BHA (λ450:1.800)> α-tokoferol (λ450:1.139)> TPU (λ450:0.098) şeklinde bir sıralamaya sahip olduğu görülmüştür. FRAP metodu ile yapılan çalışmada 30 μg/mL'de BHT (λ593:2.089)> α-tokoferol (λ593:1.995)> troloks (λ593:1.755)> BHA (λ593:0.884)> TPU (λ593:0.279) şeklinde bir sıralamaya sahip olduğu görülmüştür. DPPH. serbest radikalleri giderme aktivitesi çalışmasında troloks (IC50: 5.92 μg/mL) < BHA (IC50: 9.0 μg/mL) < α-tokoferol (IC50: 9.63 μg/mL) < BHT (IC50: 21.0 μg/mL) < TPU (IC50: 231.05 μg/mL) şeklinde olduğu bulunmuştur. DMPD•+ radikali giderme aktivitesinde troloks (IC50: 14.38 μg/mL) < BHA (IC50: 31.43 μg/mL) < TPU (IC50: 231.05 μg/mL) şeklinde olduğu bulunmuştur. ABTS·+ radikali giderme aktivitesinde troloks (IC50: 7.71 μg/mL) = BHA (IC50: 7.71 μg/mL) = BHT (IC50: 7.71 μg/mL) < α-tokoferol (IC50: 8.10 μg/mL) < TPU (IC50: 21.0 μg/mL) şeklinde olduğu bulunmuştur. Metal şeletlama aktivitesinde BHT (IC50: 21.66 μg/mL) < TPU (IC50: 231.05 μg/mL) şeklinde olduğu bulunmuştur. Total fenolik bileşik miktarı tayininde 10.50 μg gallik asit eşdeğeri fenolik madde içerdiği tespit edilmiştir. AChE enzimi inhibisyon bulgularına göre TPU IC50 değeri 0.0044 µg/µL; tirozinaz enzimi inhibisyon IC50 değeri 0.36 µg/µL; karbonik anhidraz II enzimi inhibisyon IC50 değeri 0.0217 µg/µL; α-glikozidaz enzimi inhibisyon IC50 değeri 0.00283 µg/µL; α-amilaz enzimi inhibisyon IC50 değeri 2.015 µg/µL hesaplanmıştır. Ayrıca TPU Staphylococcus aureus Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa, Proteus mirabilis, Acinetobacter baumannii bakterilerine karşı antimikrobiyal aktivite göstermiştir. Sonuç: TPU yapılan biyolojik aktivitelerin sonucuna göre orta düzeyde antioksidan, antidiyabetik, antikolinesteraz, antikarbonik anhidraz II, antitirozinaz, yüksek düzeyde antimikrobiyal aktivitelere sahiptir.