Farklı islemlerle arıtılmış atıksuların sulamada kullanımının toprak ve bitki özellikleri ile su kullanımına etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Talip Tunç
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Üstün ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, arıtılmış atıksuların tarımsal sulama açısından yeniden kullanım olanaklarının incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Bu amaca yönelik olarak, temiz su (normal sulama suyu), filtre edilmiş atıksu, filtre edilmiş ve havalandırılmış atıksu ve filtre edilmiş 1:1 oranında temiz su ile seyreltilmiş atıksu olmak üzere dört farklı nitelikteki su damla sulama yöntemiyle karnabahar ve kırmızı lahana bitkilerinin sulamalarında kullanılmıştır. Denemeye konu olan sulardan ve bu sularla sulanan deneme alanlarındaki toprak ve bitkilerden örnekler alınarak analizleri yapılmıştır. Elde edilen analiz sonuçları ile atık suların, Su Kirliliği Kontrolü Teknik Usuller Tebliği?nde verilen sulama suyu kriterleri uyarınca sulamaya uygunluk durumu, toprak örneklerinin Toprak Kirliliği Kontrol Yönetmeliği?ndeki sınır değerlere uygun olup olmadığı tartışılmıştır. Ayrıca atık suyun, toprağın su tutma özelliklerine, infiltrasyon hızına, agregat stabilitesine, toplam porozitesine ve gözenek büyüklük dağılımına etkisi de incelenmiştir. Yetiştirilen bitkilerde ise sulama konularının vejetatif gelişime, verime, su tüketimlerine, su kullanım etkinliklerine ve ağır metal birikimine etkileri değerlendirilmiştir. Deneme konusu suların pH, EC, SAR, AKM, KOİ, BOİ5, toplam N ve P ve fekal koliform içeriklerine göre; genel olarak atıksu ve havalandırılmış atık sular kullanılması sakıncalı sular sınıfına girerken, seyreltilmiş atık sular kullanılmasına izin verilebilir sular sınıfına girmiştir. Temiz su ile sulanan alanlara göre, atık su konularında organik madde, tuzluluk, ESP, makro ve mikro element içeriklerinde artışlar gözlenirken, pH ve CaCO3 değerinde düşüşler gözlenmiştir. Atıksu ile sulanan alanların agregat stabiliteleri artmış, infiltrasyon hızlarında da azalmalar belirlenmiştir. Atık su konuları deneme topraklarındaki toplam N, K20 ve P2O5 içeriklerini de artırmıştır. Karnabahar ve kırmızı lahana bitkilerinde atık su konuları verimi artırırken ağır metal içeriklerinde de bir miktar artışa neden olmuştur. Atık suların damla sulama sistemi üzerine etkisini belirlemek için debi ölçümleri de yapılmıştır. Denemenin ilk yılı atık su konularında genel olarak bir problem yaşanmamış, fakat denemenin ikinci yılında özellikle atık su ve havalandırılmış atık su konularında önemli bir performans düşüşü gözlenmiştir. Sonuç olarak, filtre edilmiş ve filtre edilip havalandırılmış atık suların kısa vadede, seyreltilmiş atık suların ise uzun vadede herhangi bir probleme neden olmadan kullanılabileceği öngörülmüştür. Anahtar kelimeler: Atıksu, atıksu arıtımı, sulama, sulama suyu kalitesi