ENDOKRİN BOZUCU MADDELERİN MEMBRAN BİYOREAKTÖR SİSTEMİNE ENTEGRE EDİLMİŞ ELEKTROOKSİDASYON SİSTEMİYLE ARITIMININ İNCELENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONUR SÖZÜDOĞRU
Danışman: Okan Tarık Komesli
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada insan ve canlı hayatı üzerinde ciddi olumsuz etkileri olan endokrin bozucu maddelerin (EBM) pilot ölçeğindeki batık düz plaka ultrafiltrasyon membranlara sahip anoksik/oksik MBR (A/O MBR) sistemine elektrooksidasyon (EOP) sistemi entegre edilerek oluşturulan hibrit sistemi ile arıtım verimi araştırılmıştır. Yöntem: Hibrit sistemin ilk kısmını oluşturan A/O MBR sistemi farklı çamur yaşlarında (10 gün, 15 gün, 25 gün ve 30 gün) ve akılarda (13 L/m2.saat, 18 L/m2.saat ve 26 L/m2.saat) EBM'lerin giderimi için işletilmiştir. Tam olarak arıtılamayan EBM'lerin arıtım verimini artırmak için hibrit sistemin ikinci kısmı olan EOP prosesi uygun pH (3.0, 6.0 ve 9.0), akış hızı (Q) (8 mL/dk, 12 mL/dk ve 16 mL/dk) ve akım şiddeti (I) (10 A, 15 A, 20 A) optimizasyon çalışmasını da tez kapsamında yapılmıştır. Bulgular: Çalışmanın ilk kısmında A/O MBR sistemi ile Karbamazepin, bisfenol-A, metilparaben, etilparaben, 17α-etinilestradiol, β-estradiol, estron, tonalid, galaksolid ve triklosan'ın arıtılması incelenmiştir. Deneysel sonuçlar, A/O MBR sisteminin yüksek çamur yaşı (30 gün) ve düşük akı değerinde (13 L/m2.saat) karbamezapin dışında tüm EBM'lerin yüksek oranda (>%86) giderimi sağladığını göstermiştir. Çamur yaşı ve akı, karbamezapin, etilparaben, 17α-etinilestradiol ve triklosan'ın giderilmesinde önemli parametrelerken, bisfenol-A (%90), metilparaben (>91), β-estradiol (>99), estron (>99), tonalid (>99) ve galaksolid (>99) gideriminde çok fazla etkin değillerdir. Etilparaben, 17α-etinilestradiol, triklosan ve karbamazepin A/O MBR ile yüksek çamur yaşı (30 gün) ve düşük akıda (13 L/m2.saat) sırasıyla %93, %97, %87 ve %35 oranında arıtılmıştır. Çamur yaşının düşmesi (30 gün→10 gün) ve akı değerinin artmasıyla (13 L/m2.saat→26 L/m2.saat) etilparaben, 17α-etinilestradiol, triklosan ve karbamazepin'in giderme verimi sırasıyla %73, %77, %52 ve %1'e kadar düşmüştür. Hibrit sistemin ikinci kısmını oluşturan EOP değişik pH, akım şiddeti ve akış hızı dikkate alınarak A/O MBR çıkış sularında bulunan EBM'lerin arıtım veriminin artırılması sağlanmıştır. Kemometri optimizasyon çalışmasından elde edilen çıktılar deneysel olarak denenmiş ve en iyi optimum koşul pH= 3.0, I= 15 A ve Q= 12 mL/dak olarak belirlenmiştir Sonuç: Geliştirilen hibrit sistem ile A/O MBR çıkışında arıtılamayan EBM'lerin EOP ile oksitlenerek çıkış suyunda bulunmadığı görülmüştür. Böylece EBM'lerin arıtımına yönelik yeni bir yaklaşımla EBM arıtımı başarılı bir şekilde yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Endokrin Bozucu Maddeler, Membran Biyoreaktör, Elektrooksidasyon, Atıksu arıtımı