Alkol-tütün kullanımını etkileyen değişkenlerin bivariate probit regresyon ile analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Ekonometri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZGE GENÇER

Danışman: Ömer Alkan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı Türkiye'deki 15 yaş ve üzeri bireylerin alkol ve tütün kullanımının nedenlerini ortaya çıkarmak ve bunların sebep olduğu değişimleri analiz etmektir. Bu amaç doğrultusunda sosyo-ekonomik ve demografik faktörlerin alkol ve tütün kullanımı üzerindeki etkilerini belirlemeye yönelik bivariate (iki bağımlı değişkenli) probit model tahminleri yapılmıştır. Araştırmada, TÜİK tarafından 2010 ve 2012 yıllarında yapılan Türkiye Sağlık Araştırması Anketi'nden elde edilen yatay-kesit verileri kullanılmıştır. Alkol ve tütün kullanım durumu bivariate probit modelin iki bağımlı değişkeni olarak alınmıştır. Alkol ve tütün kullanım durumu değişkenleri eşanlı olarak birbirlerini etkiledikleri için bivariate probit model kullanılmıştır. Tahmin edilen bivariate probit model ile bu iki değişkenin birbirine bağımlı olarak gerçekleştiği hipotezi doğrulanmıştır. Tahmin edilen model sonuçlarına göre, yerleşim yeri, yaş, cinsiyet eğitim durumu, medeni durum, aylık gelir, genel sağlık durumu, vücut kitle endeksi, meyve yeme sıklığı, sebze yeme sıklığı, şiddete maruz kalma ve anketin yapıldığı yıl değişkenlerinin alkol ve tütün kullanımında etkili değişkenler olduğu tespit edilmiştir. Psikososyal destek alma durumu, diş fırçalama sıklığının yalnızca tütün kullanımında etkili olduğu, alkol kullanımında etkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Bivariate Probit Model, Alkol Kullanımı, Tütün Kullanımı