Erzurum İli Tortum İlçesi Şenyurt Köyü Giysi Unsurlarının Sandık Kültürü Üzerinden İncelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sanat Kuramı Ve Eleştiri Anasanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İREM ESVET ŞAHNA

Danışman: Safiye Sari

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Erzurum İli Tortum İlçesi Şenyurt Köyü'ne ait sandık geleneğini inceleyerek köyün günümüze taşıdığı kültürel belleği görünür kılmayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında sandıklarda yer alan ürünler tespit edilmiş, bu ürünlerin çeşitliliği, kullanım bağlamları ve korunmuşluk düzeyi üzerinden köyün geleneksel giyim kültürü ve kuşaklar arası aktarıma ilişkin veriler değerlendirilmiştir. Bulgular, sandık geleneğinin günlük yaşam, estetik anlayış ve toplumsal kimlik gibi birçok boyutu aynı anda taşıyan güçlü bir kültürel miras unsuru olduğunu ortaya koymaktadır. Geleneksel yaşamda her neslin önceki kuşakların uygulamalarına bağlı kalarak giyim kültürünü sürdürmesi, Türk kültürünün tarihsel sürekliliğinin önemli bir göstergesidir. Bu miras yalnızca zengin ve köklü bir kültürel geçmişi yansıtmakla kalmamakta, aynı zamanda araştırma, kayıt altına alma, koruma ve yenilik geliştirme sorumluluklarını da beraberinde getirmektedir. Ancak araştırma bulguları, bu kültürel zenginliğe rağmen bölgeye özgü geleneksel ehram dokumasının yalnızca 1950–1960'lı yıllara ait örneklerle sınırlı kaldığını ve yakın tarihte üretimine rastlanmadığını göstermiştir. Bu durum, ehram dokumasının hem kullanım hem de üretim açısından kültürel sürdürülebilirliğini kaybetme noktasına geldiğine işaret etmektedir. Çalışmanın mikro ölçekte bir köyde gerçekleştirilmiş olması, Erzurum genelinde yapılabilecek daha geniş çaplı araştırmaların muhtemel eğilimlerini anlamaya da olanak sunmaktadır. Bu bağlamda araştırma, hem yerel kültürel mirasın belgelenmesine katkı sağlamakta hem de bölgenin geleneksel giyim ve dokuma kültürünün korunmasına yönelik gelecekte yürütülebilecek çalışmalara temel oluşturmaktadır.