Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Ayasofya

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Abdullah İkinci

Danışman: Erdal Aydoğan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tarih'in en eski dönemlerinden itibaren İstanbul denilince akla gelen ilk mabed Ayasofya'dır. Bizans döneminde kilise, Osmanlı'da Fatih'ten itibaren sadece cami olarak hizmet vermiştir. Fatih'in vakfiyesi ile vakıf eseri yapılmıştır. Osmanlı'da etrafına yapılan ek bina ve eserlerle külliyeye dönüştürülmüştür. Osmanlı zamanında yapılan tamir, bakım restorasyon çalışmalarıyla günümüze kadar ayakta kalabilmiştir. Fossati'nin restorasyon çalışmalarıyla müzeye dönme aşaması başlamıştır. Ayasofya, Amerika'da kurulan Bizans Araştırmaları Enstitüsü'nün Başkanı olan T. Whittemore'un Cumhurbaşkanı Atatürk'ten restorasyon iznini alması sonucu 1930'larda başlayan mozaik çalışmaları neticesinde Atatürk'ün emri ile müze olmuştur. Demokrat Parti'nin iktidara geldiği 1950'li yıllarda oluşan demokrasi havasından faydalanan aydınlar ve halk Ayasofya'nın yeniden camiye dönüştürülmesi için mektuplar, öneriler, eleştiriler sunmuşlardır. Ayasofya cami olarak ibadete açılamamış ancak yanındaki Hünkâr Mahfili 1980'lerde mescit olarak ibadete açılmıştır. Kilise, külliye ve müze dönemlerini yaşayan Ayasofya, ülkemizde her dönemde en çok ziyaretçi alan eserlerin başında gelmektedir.