YER SEÇİMİ VE ARAÇ ROTALAMA PROBLEMİ: TIBBİ CİHAZ SEKTÖRÜ İÇİN BİR UYGULAMA ÖNERİSİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Endüstri Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehmet Kızılboğa
Danışman: Elif Kılıç Delice
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Sağlık hizmetlerinde hastalıkların teşhis ve tedavilerinde kullanılan en önemli kaynaklardan biri de tıbbi cihazlardır. Tıbbi cihaz arızalanma durumlarında onarım süresinin gecikmesi hayati derecede problemlere yol açabilmektedir. Tıbbi cihaz onarım sürelerinin uzun olmasının en önemli nedenlerinden biri sağlık tesislerinde istihdam edilen nitelikli personel eksikliği ve yedek parça tedarikinde yaşanan sıkıntılardır. Söz konusu problemlere çözüm bulmak amacıyla bu tez kapsamında bir çözüm önerisi sunulmuştur. Yöntem: Tıbbi cihazların onarım ve bakımlarının etkin bir şekilde yapılabilmesi için Yer seçimi ve Araç Rotalama Problemi (YSARP) ele alınmış ve üç aşamalı bir çözüm yaklaşımı sunulmuştur. İlk aşamada, Sağlık Bakanlığına bağlı bir Tıbbi Cihaz Bakım-Onarım ve Eğitim Merkezi (TCBOEM)'nin kurulması önerilmekte ve TCBOEM'nin kapsam ve faaliyetleri belirlenmektedir. İkinci aşamada TCBOEM'nin yer seçimi konusu ele alınmaktadır. ÇKKV (Çok Kriterli Karar Verme) yöntemlerinden CRITIC (Criteria Importance Through Intercritera Correlation) yöntemi kullanılarak merkezin yer seçiminde kullanılan kriter ağırlıkları belirlenmekte daha sonra merkezin kurulması için en uygun şehir TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solutions) yöntemi kullanılarak belirlenmektedir. Merkezin kurulması için en uygun şehir belirlendikten sonra üçüncü aşamada; diğer 80 ildeki hurda cihazların en uygun rotalarla söz konusu merkeze taşınması için Kapasiteli Araç Rotalama Problemi (KARP) ele alınmıştır. Çözüm için meta-sezgisel algoritmalardan Tavlama Benzetimi algoritması kullanılarak en uygun araç rotaları bulunmuştur. Bulgular: TCBOEM'in yer seçimi için en önemli kriter "Üniversite Biyomedikal Mühendisi/ Teknikeri Sayısı" ve en az önemli kriter "Ulaşım Durumu" kriteri olarak belirlenirken; merkezin kurulması için 7 alternatif şehir içinden en uygun şehir Ankara olarak ortaya çıkmıştır. Diğer 80 ildeki hurda cihazın Ankara'ya taşınması için en kısa mesafeli tur toplamı 11909 km olarak bulunmuştur. Sonuç: Önerilen çözüm yaklaşımının uygulanması ile tıbbi cihaz bakım onarım süreçlerine önemli katkılar sağlanacağı, tıbbi cihaz hurdalarından faydalanarak yedek parça problemlerine çözüm bulunabileceği ve önemli miktarda ekonomik getiri sağlanacağı düşünülmektedir. Arızalı cihazların onarımı için bir çözüm yaklaşımı sunan bu tez çalışması ulusal literatürdeki bu konuda yapılan ilk çalışma olmakla birlikte uluslararası literatüre çözüm yaklaşımı bakımından katkı sağlayacak bir çalışma niteliğindedir.