Gebelerde prekonsepsiyonel bakım alma durumu ve ilişkili faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SULTAN ZORTUL
Danışman: Yasemin Çayır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Prekonsepsiyonel bakım anne ve baba adayından kaynaklanarak bebek için risk oluşturabilecek biyolojik, davranışsal, psikososyal etkenleri gebelikten önce saptayan birinci basamak koruyucu sağlık hizmetidir. Prekonsepsiyonel bakımın hem anne hem de bebek üzerine olumlu etkileri gösterilmiştir. Fakat ülkemizde prekonsepsiyonel bakım antenatal bakım kadar hekimler tarafından ilgi görmemektedir. Bu durum anne-çocuk sağlığını koruyup geliştirmenin önündeki en önemli engellerden biridir. Ülkemizde gebelerin prekonsepsiyonel bakım alıp almadığı ve prekonsepsiyonel bakımla ilgili düşüncelerinin sorgulandığı yeterince araştırma yoktur. Bu çalışmada gebelerde prekonsepsiyonel bakım alma durumu ve ilişkili faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Mart ve Mayıs 2015 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'ne başvuran ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 527 gebe alındı. Gebelerin ve eşlerinin sosyodemografik özellikleri kaydedildi. Prekonsepsiyonel bakım alıp almadıkları ve prekonsepsiyonel bakımla ilgili düşünceleri araştırmacı tarafından geliştirilen bir anket ile sorgulandı. Veriler SPSS 20.0.0 paket programı ile analiz edildi. Tanımlayıcı istatistiklerin yanısıra hipotez testi olarak Ki-kare ve Student-t testi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edildi. Bulgular: Çalışmamıza katılan gebelerin yaş ortalaması 29,9±6 idi. Gebelerin %88,8'i (n=445) kadınların, %69,8'i (n=344) ise eşlerin prekonsepsiyonel bakım almasının gerekli olduğunu düşünüyordu. Buna karşın gebelerin kendilerinin ve eşlerinin prekonsepsiyonel bakım alma durumları analiz edildiğinde; kadınların %45,8'inin (n=233) kendisinin, %17,7'sinin (n=89) eşlerinin prekonsepsiyonel bakım aldığı görüldü. Prekonsepsiyonel bakım alan gebelerin %66,2'sinin (n=149) mevcut gebeliğinin planlı olduğu görüldü. Mevcut gebeliğin planlı olmasını etkileyen faktörlerin ise; eşin prekonsepsiyonel bakım almış olması, çiftlerin üniversite mezunu olması ve gebelerin profesyonel meslek sahibi olmalarının olduğu görüldü. Prekonsepsiyonel bakım veren hekimlerin prekonsepsiyonel bakım komponentlerinden hangisi üzerinde durduğu incelendiğinde hastalara en çok sorulan sorunun %67,7 oranı ile gebelerin sigara içip içmediği sorusu, en az ise so%15,8 ile gebelerin diyeti olduğu görüldü. Sonuç: Bu çalışmada çiftlerin prekonsepsiyonel bakım almak için hekime başvurma oranlarının düşük olduğu görüldü. Prekonsepsiyonel bakım alan çiftlerin ise gebeliklerini planladıkları ve eğitim düzeylerinin almayanlardan yüksek olduğu görüldü. Hekimlerin çiftleri prekonsepsiyonel bakımın tüm komponentleri açısından sorgulamadıkları görüldü. Hekimlerin mezuniyet öncesi ve sonrası eğitimlerle prekonsepsiyonel bakım hakkında daha fazla bilgi sahibi olması sağlanmalıdır. Doğurganlık çağındaki tüm kadınlar eşleriyle birlikte prekonsepsiyonel bakım açısından değerlendirilmelidir. Anahtar Kelimeler: prekonsepsiyonel bakım, antenatal bakım, gebelik, anne çocuk sağlığı