Sprague dawley ratlarda mavi ve beyaz led aydınlatmaları ile nesfatin-1 uygulamasının bazı büyüme ve fizyolojik parametreler üzerine etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, VETERİNERLİK ZOOTEKNİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAEID CHEKANI AZAR
Danışman: Nilüfer Sabuncuoğlu Çoban
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, mavi ve beyaz ışık yayan diyotların (LED) ışık kaynağı olarak kullanıldığı şartlarda, erkek Sprague Dawley (SD) ratlarda bazı büyüme, fizyolojik, üreme, biyokimyasal ve histopatolojik özellikleri belirlemek ve bu özellikler üzerine nöropeptit nesfatin-1'nin etkilerini araştırmaktır. Materyal ve Metot: SD ratlar 14 hafta boyunca, her hafta tartım yapılarak, rutin floresan ışık (Kontrol=K, Kontrol+Susam yağı=KS), deneme grupları olarak ise mavi ve beyaz LED (MLED ve BLED) ışıklarına ve son iki haftada nesfatin-1 uygulamalarına [MLEDN1 (MLED+nesfatin-1), BLEDN1 (BLED+nesfatin-1)] maruz bırakılmıştır. Nesfatin-1 (10 µg), %10 dimetil sülfoksit (DMSO)+susam yağında çözülmüş şekilde (MLEDN1 ve BLEDN1) ve sadece %10 DMSO+susam yağı (KS), hayvanların ağırlıklarına göre (0,5 mg/kg ilaç) subkutan (SC) olarak iki kez enjekte edilmiştir. Deney sonunda ratların genel anestezi altında dekapitasyonu yapılarak, kan numuneleri alınıp, bazı biyokimyasal parametrelerin analizi yapılmıştır. Ayrıca, sperm, testisler, karaciğer ve göz dokularından örnekler alınarak bazı üreme ve histopatolojik özellikler incelenmiştir. Ratların organlarına ait ölçümler elde edilmiş ve tüm verilerin istatistiksel olarak analizleri yapılmıştır. Bulgular: Işıklandırma grupları arasında, canlı ağırlık, serum HDL, LDL, trigliserid, ALT, AST, GGT, glukoz, kortizol parametreleri yönünden istatistiksel olarak farklılık bulunamamıştır. Farklı ışık ve nesfatin-1 uygulanan gruplar içinde ratların, dalak, akciğer ve böbrek ağırlıkları bakımından belirlenen farklılıklar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (p<0,01 ve p<0,05). Kalp, böbrek ve testis ağırlıkları ve kalın bağırsak uzunluğu, ışıktan etkilenerek mavi LED grubunda en düşük seviyede belirlenmiştir (p<0,05). Nesfatin-1, ACTH ve melatonin seviyeleri, MLED ratlarda düşüş göstermiş ve nesfatin-1 uygulaması MLEDN1 ratlarda, melatonin seviyesini artırarak (p<0,05), nesfatin-1 (p<0,001) seviyesini düşürmüştür. MLED ratların sperm hareketliliği, diğer gruplara göre önemli seviyede düşüş göstermiştir (p<0,001). Histopatolojik sonuçlara göre, nesfatin-1 uygulaması MLED ratların testis dokularında intertubuler aralıklarda ödem ve interstisyel damarlarda hiperemi, spermatositlerde dejenerasyon ve tubulus duvarının incelmesini engellemiştir. Nesfatin-1'in olumlu etkisi, BLED hayvanların testis dokularında daha da artmıştır. Mavi LED, ratların karaciğerlerinde dejenerasyon ve nekrotik hepatosite neden olmuş ve nesfatin-1 uygulaması, MLEDN1 ratların karaciğerlerinde nekroz şiddetini azaltmıştır. MLEDN1 ratlarda, karaciğer sinüzoidlerinde dilatasyon ve damarlarda hiperemi azalmıştır. Tüm grupların göz dokularında, retina, kornea ve skleranın normal histolojik yapıda oldukları gözlenmiştir. Sonuç: Bu sonuçlar, mavi ve beyaz LED'in ratlarda büyüme döneminde canlı ağırlık artışı üzerinde etkisi olmadığını, fakat bazı organların gelişimi ve histopatolojileri üzerine negatif yönde etkisinin bulunduğunu ve nesfatin-1 kullanımının, LED aydınlatmanın bazı olumsuz etkilere karşı koruyucu olabileceğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Beyaz LED, büyüme, ışıklandırma, karaciğer dejenerasyonu, mavi LED, melatonin, nesfatin-1, rat, üreme.