Öğretmenlerin Güçlendirici Liderlik ve Psikolojik Sermaye Algılarının Örgütsel Vatandaşlık Davranışları Üzerindeki Yordayıcılık Etkisinin İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Birgül Sevinç
Danışman: Canan Albez
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı ortaokullarda görev yapmakta olan öğretmenlerin güçlendirici liderlik algıları ve psikolojik sermaye düzeylerinin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki yordayıcılık etkisini ve psikolojik sermayenin öğretmenlerin güçlendirici liderlik algısı ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki aracılık rolünü ortaya koymaktır. Yöntem: İlişkisel tarama modelinde tasarlanan araştırmanın evrenini 2024-2025 eğitim öğretim yılında Erzurum ilinde ortaokul kademesinde görev yapmakta olan 1485 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak adına çift aşamalı küme örnekleme kullanılmış ve 365 öğretmene ulaşılmıştır. Verilerin toplanmasında kişisel bilgi formu, "Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği", "Güçlendirici Liderlik Ölçeği" ve "Psikolojik Sermaye Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 27 programından yararlanılmış ve Hayes tarafından geliştirilen Process Macro eklentisi kullanılmıştır. Araştırmada demografik değişkenlerin etkisinin incelenmesi için bağımsız t- testi ve varyans analizinden (ANOVA) yararlanılmıştır. Değişkenler ve alt boyutlar arasındaki ilişkilerin ortaya koyulması için korelasyon katsayıları incelenmiştir. Yordayıcılık ve aracılık rolü için ise Process Macro eklentisi kullanılmıştır. Bulgular: Yapılan analizler sonucunda öğretmenlerin güçlendirici liderlik, psikolojik sermaye ve örgütsel vatandaşlık davranış düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. Cinsiyet değişkenine göre öğretmenlerin yalnızca güçlendirici liderlik algıları erkek öğretmenlerin lehinedir. Yaş, okuldaki hizmet süresi ve okuldaki öğrenci mevcudu değişkenleri açısından grup puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yoktur. Meslek kıdemine göre 1-8 yıl mesleki kıdeme sahip öğretmenlerin psikolojik sermaye algı düzeylerinin ve örgütsel vatandaşlık davranış algı puanlarının 9-17 yıl mesleki kıdeme sahip öğretmenlerden yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin güçlendirici liderlik algısı ile psikolojik sermaye düzeyleri ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bu üç değişkenin alt boyutları arasındaki ilişkiler incelenmiş ve pozitif yönlü anlamlı ilişkiye rastlanmıştır. Yapılan regrasyon ve aracılık rolü sonucunda güçlendirici liderlik ve psikolojik sermayenin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde yordayıcı etkisi olduğu, psikolojik sermayenin ise güçlendirici liderlik ile örgütsel vatandaşlık arasındaki aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar: Yapılan araştırma sonucunda öğretmenlerin güçlendirici liderlik algıları ve psikolojik sermaye algılarının örgütsel vatandaşlık davranışlarını yordadığı, psikolojik sermayenin ise güçlendirici liderlik ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasında aracılık rolünün olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: örgütsel vatandaşlık, güçlendirici liderlik, psikolojik sermaye