Toplu konutlarda sosyal uyum analizi: Erzurum örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KENTSEL TASARIM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MAHMUT YILDIRIM
Danışman: Tuna BATUHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, toplu konut kavramının başlangıcından günümüze kadar geçirdiği evrimi incelemek, bu süreçlerin insan yaşamı üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve günümüz koşullarında toplu konutların amacına uygun olup olmadığını tartışmaktır. Çalışma, sosyal uyum perspektifi çerçevesinde Erzurum'da bulunan TOKİ konutlarında yaşayan sakinlerin deneyimlerini mercek altına alarak, toplu konutların tasarım kriterlerini uzman görüşleriyle değerlendirmeyi hedeflemektedir. Bu bağlamda, elde edilen sonuçlar doğrultusunda, sosyal uyum açısından daha iyi toplu konut tasarımları için öneriler sunulacaktır. Yöntem: Bu çalışmada dört aşamalı yöntem uygulanmıştır. Literatür Tarama Aşaması: İlk olarak, toplu konut kavramı, sosyal uyum kavramı ve bu iki kavram arasındaki ilişki detaylı bir literatür taraması ile incelenmiştir. Uzman Görüşleri ve Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS): İkinci aşamada, literatür taramasından elde edilen bilgiler doğrultusunda Türkiye genelinde ve Erzurum özelinde toplu konut tasarım kriterleri uzman görüşleri aracılığıyla değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Mekânsal ve İstatistiksel Analiz: Üçüncü aşamada, üç farklı örneklem alanında mekânsal sosyal uyum analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu alanların nitel ve nicel değerlendirmeleri IBM SPSS Statistics 26 Programı kullanılarak analiz edilmiştir. Toplu Konutlarda Sosyal Uyum (TKSU) Analizi: Son aşamada, elde edilen veriler Toplu Konutlarda Sosyal Uyum (TKSU) Analizi kapsamında, kendi içinde ve farklı yöntemler arasındaki ilişkiler bağlamında değerlendirilmiştir. Bu süreç, toplu konut projelerinin sosyal uyum açısından daha kapsamlı bir şekilde anlaşılmasına ve geliştirilmesine olanak sağlamıştır. Bulgular: Çalışma sonucunda elde edilen veriler, Erzurum'da seçilen TOKİ konutlarının mekânsal analizleri ve nitel-nicel değerlendirmeleri ışığında şunları ortaya koymuştur: Uzman görüşleri, toplu konut projelerinde sosyal uyumun sağlanması için en kritik tasarım kriterlerinin sosyal donatılar, ulaşım ağı ve erişilebilirlik ile açık ve yeşil alanların kalitesi olduğunu vurgulamıştır. Yapılan incelemeler, TOKİ konutlarının sayısal olarak yeterli seviyede olduğunu ancak niteliksel açıdan yetersiz kaldığını göstermiştir. Bu konutların, başlangıçtaki amaçlarından uzaklaştığı ve sosyal uyum perspektifinden bakıldığında önemli gelişmelere ihtiyaç duyduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar: Yürütülen AHS yöntemi ile, toplu konutların kritik tasarım kriterleri belirlenmiş ve seçilen örneklem alanlarının mekânsal ve istatistiksel analizleri sonucunda bu alanların sosyal uyum çerçevesindeki mevcut durumu tesp it edilmiştir. Bu bulgular, toplu konutların amacına uygun olarak tasarlanması ve sosyal uyum perspektifinden geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, toplu konutların insan yaşamı üzerindeki etkileri ile toplu konut, sosyal uyum ve kullanıcı ilişkisi detaylı olarak açıklanmış, toplu konutların sosyal uyumu destekleyecek şekilde nasıl tasarlanması gerektiği konusunda öneriler sunulmuştur.