Farklı bitkisel ekstrakt banyosuna tabi tutulan gökküşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) yumurtalarında üreme başarısı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, SU ÜRÜNLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RIDVAN HÜSEM
Danışman: Murat Arslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ülkemizde su ürünleri yetiştiriciliği ve alabalık üretimi giderek artmaktadır. Özellikle son yıllarda Karadeniz'de kafes sistemlerinin gelişmesi ve Türk Somonu ihracatının artması ile birlikte somon adaylarının üretilebilmesi için milyonlarca yumurta ve yavru alabalığa ihtiyaç duyulmaktadır. Gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) yumurtaları farklı bitkilerden (kırmızılahana Brassica oleracea var. capitata f. rubra, karadut Morus rubra, kırmızı soğan Allium cepa ve turp Raphanus sativus) elde edilen ekstrakt banyosuna tabi tutularak özellikle antioksidan maddeler bakımından zenginleştirilmesi ve böylece erken gelişim dönemindeki yaşama oranı ve üreme başarısının arttırılması hedeflenmiştir. Yöntem: Taze olarak temin edilen karadut, kırmızılahana, kırmızı soğan ve turp gibi sebze/meyvelerinden 500 g örnekler blenderda parçalanarak soğuk presleme ile suları ekstrakte edilmiştir. Döllenmiş yumurtalar, filtre edilmiş her bir ekstrattan kuluçkahane suyu kullanılarak hazırlanan 0,5, 1 ve 2 mL/L'lik konsantrasyonlardaki zenginleştirme solüsyonları içerisinde 2 saat bekletildikten sonra temiz su ile yıkanarak kuluçkalanmışlardır. Çalışma 2 tekerrürlü olarak gerçekleştirilmiş, her bir uygulama için 200 adet yumurta ve 500 mikrolitre sperm kullanılmıştır. Çalışmada kuru dölleme metodu uygulanmıştır. Bulgular: Döllenme oranı gruplar arasında farklılık göstermemiş ve %99'un üzerinde gerçekleşmiştir. Gözlenmiş embriyo dönemindeki yaşama oranı deneysel uygulamalardan önemli derecede etkilenmiştir (P<0,05). Bu dönemde, herhangi bir işleme tabi tutulmayan kontrol grubunun yaşama oranı %63,8 iken turptan elde edilen ekstraktın bütün konsantrasyonlarında %100'lük yaşama oranı kaydedilmiştir. Kırmızı soğan eksraktına tabi tutulan yumurtalarda 0,5, 1 ve 2 mL/L konsantrasyonlar için yaşama oranı sırasıyla %99,0, 98,3 ve 98,8 olarak tespit edilmiştir. Karadut ekstaktı banyosuna tabi tutulan yumurtalarda yaşama oranı konsantrasyon arttıkça düşme eğilimi göstermiştir. En düşük konsantrasyonda (0,5 mL/L) %98,5 olan yaşama oranı 2 mL/L'lik konsantrasyonda %92,3'e düşmüştür. Kırmızılahana ile banyo edilen yumurtalarda en yüksek yaşama oranı (%77.0) 2 mL/L'lik konsantrasyonda görülürken 0,5 ve 1 mL/L'lik konsantrasyonda kaydedilen yaşama oranları kontrol grubundan önemli derecede düşük bulunmuştur (sırasıyla %49,5 ve 48,3). E vitamini seviyesi yaşama oranı ile paralel bir seyir gösterirken, lipit peroksidasyon seviyesi yaşama oranına zıt olarak seyretmiştir. Antioksidan enzim aktiviteleri (süperoksit dismutaz ve katalaz) deneysel uygulamalara ve hayatta kalma oranına göre değişiklik göstermemiştir. Sonuç: Mevcut sonuçlara göre kırmızılahananın 0,5 ve 1 mL/L'lik konsantrasyonları hariç diğer bütün uygulamalarda kontrol grubuna göre daha yüksek yaşama oranı görülmüştür. Karadut, kırmızılahana, kırmızı soğan ve turp ekstraktlarının kullanılacakları konsantrasyonlara bağlı olarak kuluçka aşamasında yumurta kalitesini iyileştirebileceği ve böylece üreme başarısını arttırabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Gökkuşağı alabalığı, bitkisel ekstrakt, yumurta banyosu, üreme başarısı