Elektrik dağıtım şirketlerinde sıfır atık yönetim sistemi uygulamalarının değerlendirilmesi ve Fine Kinney metodu ile incelenmesi: Aras EDAŞ örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU GEMALMAZ
Danışman: Serkan Bayar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, ARAS EDAŞ'ın yürütmekte olduğu sıfır atık faaliyetlerini ayrıntılı bir biçimde inceleyerek, özellikle kaynakta ayrıştırma uygulamalarının etkinliğini değerlendirmektir. Bu kapsamda, kurumun atık yönetimi süreçlerinin mevcut durumunun analiz edilmesi, olası iyileştirme alanlarının belirlenmesi ve çevresel risklerin sistematik bir şekilde incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışma aynı zamanda, elde edilen bulgular doğrultusunda sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşılmasına yönelik stratejik katkılar sunmayı amaçlamakta; enerji verimliliği ve çevresel etkilerin azaltılması konularında kurumsal kapasitenin güçlendirilmesine odaklanmaktadır. Yöntem: Araştırma kapsamında, Aras EDAŞ'ın faaliyet gösterdiği Ağrı, Ardahan, Bayburt, Erzurum, Erzincan, Iğdır ve Kars illerinde bulunan binalarındaki atık yönetim uygulamaları incelenmiştir. Bu doğrultuda, söz konusu binalarda konumlandırılmış atık kumbaraları, geçici depolama alanları ve atık sahalarında biriken atık miktarlarına ilişkin veriler toplanmıştır. Ayrıca, kurum bünyesinde görev yapan personele Sıfır Atık ile ilgili eğitimler düzenlenmiştir. Çalışmanın risk değerlendirme boyutunda ise çevresel riskler, Fine-Kinney risk analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiş; belirlenen riskler şiddet, olasılık ve frekans parametreleri açısından değerlendirilmiş ve elde edilen veriler ışığında risk skorları hesaplanmıştır. Bulgular: Yerleşkelerde yürütülen atık toplama ve kaynakta ayrıştırma süreçleri sistematik olarak izlenmiş ve elde edilen veriler düzenli biçimde kayıt altına alınmıştır. Uygulanan eğitim programlarının sonucunda, çalışan personelin atık türleri, sınıflandırma kriterleri ve ayrıştırma teknikleri konusundaki bilgi düzeyi ile farkındalık seviyesinde belirgin bir artış sağlanmıştır. Çevresel risklerin değerlendirilmesi aşamasında Fine-Kinney risk analizi yöntemi kullanılarak potansiyel tehlikeler kapsamlı bir şekilde tanımlanmış; her bir risk için şiddet, olasılık ve maruz kalma sıklığı parametreleri dikkate alınarak risk skorları hesaplanmıştır. Bu analiz, atık yönetimi sürecindeki kritik noktaların belirlenmesine ve önleyici tedbirlerin geliştirilmesine önemli katkılar sunmuştur. Sonuç: Çalışmanın sonunda elde edilen bulgular, Aras EDAŞ'ın sıfır atık vizyonu doğrultusunda kayda değer ilerlemeler kaydettiğini ortaya koymuştur. Özellikle atıkların kaynakta ayrıştırılması, çalışanların bilinç ve bilgi düzeyini artırmaya yönelik eğitim programları ile sistematik risk değerlendirme çalışmalarının, kurumun sürdürülebilirlik hedeflerine ve enerji verimliliği performansına anlamlı katkılar sağladığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, Fine-Kinney risk analizi sonuçlarına dayalı olarak belirlenen risk unsurlarına yönelik geliştirilen önleyici ve düzeltici tedbirlerin, çevresel etkilerin azaltılmasında etkili olduğu görülmüş; bu süreç aynı zamanda kurumsal atık yönetimi uygulamalarında sürekli iyileştirme fırsatlarının ortaya çıkarılmasına olanak tanımıştır. Anahtar Kelimeler: Sıfır Atık, atık yönetimi, atık, iş sağlığı ve güvenliği, risk analizi, risk