Lokal olarak izole edilen laktik asit bakterilerinin probiyotik olarak kullanılabilme potansiyellerinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE AKBULUT
Danışman: Ahmet Adıgüzel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu tez çalışmasında, laktik asit bakterileri (LAB) açısından zengin bir mikrofloraya sahip olduğu bilinen çeşitli fermente ürünlerden (sucuk, peynir) LAB'nin izolasyonu, identifikasyonu ve elde edilen LAB izolatlarının probiyotik olarak kullanılabilme potansiyelleri araştırıldı. Yöntem: Tez çalışması kapsamında öncelikle, belirlenen fermente ürünler toplandı ve bakteri izolasyonu gerçekleştirildi. Elde edilen izolatların LAB olup olmadıkları fenotipik testlerle belirlendi. Probiyotik olarak kullanılabilme potansiyeline sahip bakterileri tespit etmek amacıyla ilk aşamada; izolatların hemolitik aktivitelerine bakıldı. Daha sonra izolatların düşük pH' ya ve gastrointestinal koşullara direnç yetenekleri araştırıldı. Bu koşullarda yaşayabilen izolatlar seçildi ve B12 vitamini üretim potansiyelleri HPLC yöntemi ile tespit edildi. İzolatların β-Galaktosidaz enzim aktiviteleri API ZYM yöntemi ile incelendi. Kolesterolü düşürme yetenekleri ve linoleik asit üretim potansiyelleri spesifik PCR analizi ile belirlendi. Disk difüzyon metodu ile antimikrobiyal aktiviteleri belirlenen izolatların, yine spesifik PCR analizi ile biyojen amin detoksifikasyon mekanizmaları ve virülans potansiyelleri tespit edildi. Son olarak; probiyotik olarak kullanılabilme potansiyeline sahip izolatlar, 16S rRNA sekans analizi ile moleküler olarak identifiye edildi. Bulgular: Belirlenen kaynaklardan, toplamda 86 adet izolat elde edildi ve fenotipik karakterizasyon sonucunda 80 adet izolatın LAB olabileceği düşünülerek, hemolitik aktiviteleri belirlendi. 75 adet izolatın γ-hemolitik olduğu tespit edildi. Bunlardan 20 tanesinin düşük pH' ya, 10 adetinin ise gastrointestinal koşullara dirençli olduğu tespit edildi. Yine 10 adet izolatın HPLC ile B12 vitamini üretim potansiyelleri belirlendiğinde; hepsinin B12 vitamini üreticisi olduğu görüldü. Daha sonra β-Galaktosidaz aktivitesi, kolesterolü düşürme yeteneği, linoleik asit üretim potansiyeli, antimikrobiyal aktiviteleri açısından test edilen ve her bir parametrede pozitif sonuç veren SS 9, 20, 30 ve 33 kodlu izolatlar moleküler olarak tür bazında tanılandı. Sonuçlar: Elde edilen bu verilerden yola çıkılarak; hemen hemen tüm parametreler açısından pozitif sonuç veren SS 9, 20, 30 ve 33 kodlu izolatların probiyotik potansiyelli bakteriler olduğu düşünülmektedir. Bu dört izolatın mutlak anlamda probiyotik bakteri olması ve patent noktasına taşınabilmesi açısından ek parametrelere ve daha ileri boyutlu çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: izolasyon, laktik asit bakterisi, probiyotik bakteri, hemoliz, moleküler identifikasyon