YİRMİ BİRİNCİ YÜZYIL BRİTANYA TİYATROSUNDA DİSTOPİK BİLİM KURGU
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, İngiliz Dili ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kader Güzel
Danışman: Yeliz Biber Vangölü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yirminci yüzyılda yaşanan iki dünya savaşı, soykırım, salgın hastalıklar, ırkçılık ve çevresel felaketler, distopya yazının geniş bir anlatı alanına sahip olmasına ve edebiyat kanonunda önemli bir yer edinmesine sebep olmuştur. Bu tez çalışması, roman, sinema ve televizyon alanlarında yaygınlıkla işlenen distopik konuların Britanya tiyatrosunda sahnelenme oranının artışı ve teknolojik gelişmelerin etik ekseninde etkilerinin deneyimlenmesinden hareketle distopik bilim kurgu oyunlarını uygulamalı etik alt başlıkları bağlamında incelemektedir. Çalışma, tiyatronun insanı ve doğayı kapsayan her konuya eleştirel bir bakışla yaklaşabilme yönünden yola çıkarak bilimsel ve teknolojik gelişmelerin beraberinde getirdiği ahlaki çıkmazları ve etik ikilemleri, yirminci yüzyılın son çeyreğine doğru kavramsallaşan uygulamalı etik ekseninde tiyatro oyunlarında tartışma üzerine temellenmiştir. Üç ana bölüm, giriş ve sonuç kısımlarından oluşan çalışmanın ilk bölümünde distopyanın bir kavram olarak ortaya çıkması, gelişmesi, ütopya ile ilişkisi, distopik bilim kurgu türü ve distopya yazının tarihsel gelişimi ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde distopik bilim kurgu oyunlarının bilimsel ve teknolojik gelişmelerin beraberinde getirdiği etik problemleri içermesi sebebiyle uygulamalı etik hakkında genel bilgi verilmiş ve oyunlarla ilişkili olan alt başlıklar açıklanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise yirmi birinci yüzyıl Britanya tiyatrosu distopik bilim kurgu oyun örnekleri olan Silahlı Manzara (Landscape with Weapon, Joe Penhall, 2007) ve Makinedeki Kız (Girl in the Machine, Stef Smith, 2017) mühendislik etiği başlığı altında; Sayı(sız) (A Number, Caryl Churchill, 2002), Hayvan (Animal, Kay Adshead, 2003), Kan Alma Uzmanı (The Phlebotomist, Ella Road, 2018) biyoetik başlığı altında ve Çocuklar (The Children, Lucy Kirkwood, 2016) ise kuşaklararası adalet başlığı altında incelenmiştir. Çalışmanın amacı, belirlenen oyunlardaki distopik bilim kurgu özelliklerinin keşfini gerçekleştirmek, tiyatro ve uygulamalı etik arasındaki anlamlı kesişimi ortaya çıkarmak ve etik çıkmazları incelemektir.