Bazı bitkisel östrojenlerin Drosophila melanogaster'de genotoksik etkilerinin belirlenmesi ve folik asit kullanılarak bu etkilerin iyileştirilmesi üzerine araştırmalar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAKAN AŞKIN
Danışman: Handan Uysal
Özet:Bu çalışmada, insan ve hayvanların beslenmesinde kullanılan doğal ve kültüre alınmış bitkilerde biyolojik etkileri birbirine benzeyen 6 farklı bitkisel östrojenin (genistein, daidzein, glisitein, koumestrol, kuersetin ve zearalenone) olası genotoksik etkileri ile folik asidin antimutajenik etkileri Drosophila kanat somatik mutasyon ve rekombinasyon testi (SMART) ile araştırıldı. Deneylerimizin tümünde Drosophila melanogaster'in mwh/flr3 genotipine sahip 72±4 saatlik trans-heterozigot larvaları kullanıldı. Larvalar, bitkisel östrojenlerin farklı dozlarını içeren Drosophila instant medium ile kronik olarak beslendi. Kullanılan bitkisel östrojenlerin etkileri, uygulama sonunda larvalardan çıkan ergin sineklerin kanat imajinal disk hücrelerindeki genetik değişimler (nokta mutasyon, delesyon, ayrılmama, rekombinasyon) sonucunda oluşan mutant trikomlara göre değerlendirildi. Mutant trikom değerlendirmeleri, küçük tek tip, büyük tek tip, ikiz klon, toplam mwh ve toplam klon sınıflandırmaları esas alınarak yapıldı.Genotoksik etkileri araştırılan 6 bitkisel östrojenin her birisi için dört doz çalışıldı. Bu dozların genotoksik etkilerini belirlemek için 1, 2, 5 ve 10 mM dozlar kullanıldı. Ancak, genistein, daidzein, kuersetin ve zearalenonun yüksek dozlarda (özellikle 5-10 mM) Drosophila larvalarına toksik etki göstermesi ve bundan dolayı bu dozlar da birey elde edilemediği için uygulamalar daha seyreltik dozlar olan 1, 3, 5 ve 10 µM'lık bir seri halinde uygulandı.Çalışmamızın ikinci aşamasında tüm bu bitkisel östrojenlerin en yüksek dozu olan 10 µM ile birlikte folik asidin 10 µM dozu larvalara aynı besi ortamında uygulandı. Hem bitkisel östrojen, hem de bitkisel östrojen + folik asit uygulama grupları ayrı ayrı olmak üzere, elde edilen bireylerin kanat preperatları mwh/flr3 (normal kanat fenotipi) genotipi ve mwh/TM3 (serrat kanat fenotipi) genotipi için ayrı ayrı 40 kanat çifti olacak şekilde hazırlandı.Uygulamalar sonucunda, glisitein ve koumestrol tüm dozlarda genotoksik açıdan negatif ya da önemsiz genotoksisite, diğer dört bitkisel östrojen ise doz artışına bağlı olarak genellikle pozitif genotoksisite gösterdi. Normal kanat fenotipi için toplam mutasyon frekansına bakıldığında, genotoksisite sırası kuersetin (%0.89), zearalenon (%0.64), genistein (%0.58) ve daidzein (%0.53) olarak belirlendi.Bu çalışmada kullanılan bitkisel östrojenlerin negatif ya da pozitif genotoksisik etkileri belirlenerek folik asidin bu etkilere karşı anti-genotoksik olduğu tespit edildi.