Diyabet Hastalarına Sağlık İnanç Modeli Temelli Verilen Eğitimin Hastalığa Uyum ve Sağlık Kaderciliğine Etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sümeyye Coşkun Türkmen

Danışman: Cantürk Çapık

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Diyabet Hastalarına Sağlık İnanç Modeli Temelli Verilen Eğitimin Hastalığa Uyum ve Sağlık Kaderciliğine Etkisi Amaç: Bu çalışmanın amacı, diyabet hastalarına Sağlık İnanç Modeli temelli verilen eğitimin hastalığa uyum ve sağlık kaderciliğine etkisini incelemektir. Materyal ve Metot: Ön test- son test kontrol gruplu deneysel olarak yürütülen bu araştırma; Kars ilinde bulunan bir aile sağlığı merkezinde, 2021 yılının ekim ayında başlanarak 2021 yılı aralık ayında tamamlanmıştır. Araştırmanın örneklemi güç analizi ile belirlenen 64 deney, 64 kontrol grubu olmak üzere 128 kişiden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği ve Sağlık Kaderciliği Skalası olmak üzere üç form kullanılmıştır. Deney grubunda yer alan hastalara 4 oturumdan oluşan, Sağlık İnanç Modeline dayalı olarak hazırlanmış diyabet eğitimleri verilmiştir. Verilerin kodlanması, istatistiksel analizi ve değerlendirilmesi aşamasında SPSS 25.0 istatistik paket programından yararlanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ortalama, standart sapma, sayı ve yüzdeliklerin yanı sıra, verilerin dağılım özelliklerine göre, bağımsız gruplarda t testi, Mann Whitney U analizi, bağımlı gruplarda t testi, ki-kare testi kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan deney grubu bireylerinin %70.3'ünü kadınlar ve %79.7'sini evli bireyler oluştururken, kontrol grubu bireylerinin %65.6'sını kadınlar ve %76.6'sını evli bireyler oluşturmaktadır. Sağlık İnanç Modeline dayalı eğitimlere katılan deney grubu diyabetli bireylerin Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği toplam ön test puan ortalaması 73.63±7.90 iken son test puan ortalaması 81.53±5.50 olarak bulunmuş ve anlamlı bir artış, Sağlık Kaderciliği Skalası ön test toplam puanı 63.81±9.67 iken son test puan ortalaması 34.78±6.93 olarak bulunmuş ve anlamlı bir düşüş saptanmıştır (p<0.05) . Kontrol grubu hastalarının Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği toplam ön test puan ortalaması 78.69±6.69 iken son test puan ortalaması 71.77±5.16 olarak bulunmuş ve anlamlı bir düşüş, Sağlık Kaderciliği Skalası ön test toplam puanı 58.97±12.30 iken son test puan ortalaması 64.64±12.28 olarak bulunmuş ve anlamlı bir artış saptanmıştır (p<0.05) . Sonuç: Hastalara Sağlık İnanç Modeli temelli verilen diyabet eğitimi hastalığa uyumlarına ve sağlık kaderciliklerine olumlu etki etmiştir. Diyabetli bireylerin sağlıklı yaşam davranışları geliştirmesinde, hastalığa uyum sağlamasında ve kadercilik algısının azaltılmasında eğitimlerin artırılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Diyabet, hastalığa uyum, hemşirelik, sağlık inanç modeli, sağlık kaderciliği.