Erzurum ili merkezinde bal tüketim tercihlerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE KOT

Danışman: Avni Birinci

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Erzurum İli Merkez ilçelerde (Palandöken, Yakutiye, Aziziye) yaşayan tüketicilerin bal tüketim tercihlerini etkileyen değişkenlerin neler olduğunu incelemektir. Ayrıca tüketicilerin demografik yapılarına göre bal tüketim tercihlerinin belirlenmesidir. Yöntem: Çalışmanın ana materyalini Erzurum İli Merkezinde yaşayan bireylerle yapılan anketlerden elde edilen veriler oluşturmuştur. Ayrıca ikincil veri kaynağı olarak; ilgili literatür çalışmaları, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Tarım ve Orman Bakanlığı ayrıca, Food and Agricultural Organization of United Nations (FAO) ve diğer ilgili kurumlardan sağlanan bilgilerden faydalanılmıştır. Evrenin tespiti aşamasında, Erzurum ili Merkez ilçelerde yaşayan 404 tüketiciye ulaşılmıştır. Araştırmada ana kitleyi en iyi şekilde temsil edecek örnek hacminin hesaplanmasında Oransal Örnekleme Yöntemi kullanılmıştır. Yapılan bu çalışmada Erzurum ili merkezinde yer alan, merkez ilçelerde (Yakutiye, Palandöken, Aziziye) hayatını sürdüren hane halklarının bal talebinin belirlenmesi, bal tüketim eğilimlerinin tespit edilmesi ve bal tüketim nedenlerinin ortaya konulması amacıyla bal tüketicilerinin bal tüketim tercihlerinde cinsiyet, gelir durumu, eğitim düzeyi, yaşadığı bölge, fiyat, lezzet, görsellik, ulaşım kolaylığı, koku, sağlık ve aylık ortalama bal tüketim değişkenleri arasındaki farklılaşma incelenmiştir. Bu nedenle bu araştırmada model olarak Analitik Hiyerarşik Proses Modeline yer verilmiştir. Katılımcılara anket yapılarak elde edilen veriler Microsoft Excel programında düzenlenmiştir. Anket verileri, ilçe gruplarına göre tanıtıcı istatistikler, Frekans dağılımı, Varyans Analizi (ANOVA), SPSS (21.0) paket programı yardımıyla yapılmış ve yorumlanmıştır. Bulgular ve Sonuç: Araştırmaya toplam 404 kişi katılmış olup, yaş ortalamaları 32'dir. Araştırmaya katılan tüketicilerin genelinde, 234'ünün (%57,9) cam kavanozu tercih ettikleri ve 184 kişi (%45,4) balı direk üreticiden aldığı belirlenmiştir. AHP yöntemiyle hane halkının %31,97'si için Süzme Bal, %28,29 'u için Petek Bal, %22,67'si için Dut Pekmezi ve %17,07 'si için ise Reçel tatlı tüketim gıdası olarak tercih ettiklerine ulaşılmış olup; bu durum istatistiki açıdan %1'de anlamlıdır. Elde edilen sonuçlara göre tüketiciler gıda maddesi olarak balı değerlendirdiğinde, öncelikli kriterlerinin %29,45 ile besin içeriği olduğu ve sırası ile; %24,34 ile lezzet, %23,67 ile ulaşım kolaylığı, %13,84 ile fiyat ve %08,70 ile sağlık olduğu sonucuna ulaşılmıştır.