Ratlarda paklitakselle oluşturulan nöropatik ağrı modelinde, antipsikotiklerin etkilerinin araştırılması.

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, TIBBİ FARMAKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞENUR BUDAK SAVAŞ

Danışman: Ahmet Hacımüftüoğlu

Özet:

Amaç: "Somatosensör sistemin bir lezyonu veya hastalığının neden olduğu ağrı" olarak tanımlanan nöropatik ağrı, yeterli düzeyde tedavi edilemeyen yaygın bir sağlık sorunudur. Patofizyolojisi üzerine yapılan çalışmalarda santral sensitizasyon mekanizmalarının rolü olduğu gözlenmiştir. Günümüzde nöropatik ağrı tedavisinde kullanılan bazı ilaç grupları bu mekanizmayı baskılamak suretiyle analjezik etki sağlamaktadır. Çalışmamızın amacı antipsikotiklerin nöropatik ağrıdaki etkinliğini ölçmek ve analjezik rolü olan etken maddelerin etki mekanizmasında santral sensitizasyon baskılanmasının rolünü belirlemektir. Materyal ve Metot: Bu çalışmada, 95 adet 250-300 gr ağırlığında erkek Sprague dawley sıçan kullanıldı. Yaygın kullanılan beş antipsikotik etken maddenin ağrı üzerindeki etkisi analjeziyometre ve lokomotor aktivite testi ile değerlendirildi. Deney bitiminde sakrifiye edilen hayvanlardan alınan beyin ve Medulla spinalis'ten immunohistokimyasal boyama ve in-situ hibridizayon ile santral sensitizasyon ilişkili belirteçlerin düzeylerindeki değişiklikler saptandı. ELISA testleri aracılığıla immun belirteçlere etkisi ölçüldü. Elde edilen tüm sonuçlar istatistiksel yöntemlerle değerledirildi. Bulgular: Analjeziyometre ve lokomotor aktivite deneylerinde tüm etken maddelerde anlamlı analjezik etki görüldü. Histopatolojik incelemede tüm gruplarda dejeneratif değişikliklerde azalma izlendi. İmmunohistokimyasal boyama ve İn-situ hibridizasyon ile yapılan değerlendirmede beyin ve Medulla spinalis ERK, p-ERK, NMDAR2B ve p-NMDAR2B düzeylerinde paklitaksel alan kontrol grubuna kıyasla tüm gruplarda istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş görüldü. Sonuç: Bu çalışma ile yaygın kullanılan beş antipsikotik ilacın nöropatik ağrıda analjezik etkinliği olduğu tespit edilmiştir. Bu ağrı kesici etkide santral sensitizasyon mekanizmalarının baskılanmasının da rolü olduğu gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Antipsikotik, ERK, NMDAR2B, Nöropatik ağrı, Sigma-1 reseptörü