Nizȃmî-yi Gencevȋ'nin Şerefnâme adlı Mesnevisi'nin incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Fars Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FUNDA TÜRKBEN AYDIN

Danışman: Veyis Değirmençay

Özet:

Bu çalışma, bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, İskender'in hayatını konu alan İskendernâmeler hakkında bilgi verildikten sonra hikâyenin Batı'da ve Doğu'da nasıl ortaya çıktığı üzerinde durulmuştur. Edebî eserlerde iç içe geçmiş olan İskender ve Zülkarneyn karşılaştırması yapıldıktan sonra Arap, Fars ve Türk edebiyatlarında kaleme alınmış belli başlı İskendernâmeler hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde en önemli mesnevi şairleri arasında yer alan ve beş mesneviden oluşan Hamse yazma geleneğini başlatan Nizâmî-yi Gencevî'nin hayatı, edebî kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde çalışmanın temel konusunu oluşturan Nizâmî-yi Gencevî'nin İskendernâme mesnevisinin ilk kitabı olan ve yaklaşık 6880 beyitten oluşan Şerefnâme adlı eseri hakkında genel bilgi verildikten sonra eserin özetine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde yer alan inceleme başlığı altında ise şairin ilk kez kullanmış olduğu edebî türlerden olan Sâkînâme ve Enderz bölümleri ayrı bir başlık altında ele alınmış-tır. Daha sonra eserde geçen şahıs kadrosu, dinî şahsiyetler, mitolojik unsurlar, kozmik âlem, ülkeler, milletler ve diğer başlıklar, örnek beyitlerle açıklanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: İskender, İskendernâme, Şerefnâme, Nizâmî-yi Gencevî