Yeşil Ekonomi Çerçevesinde Yenilenebilir Enerji ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin Değerlendirilmesi: Türkiye ve Avrupa Birliği Karşılaştırmalı Analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURAK SEYHAN
Danışman: Ziya Çağlar Yurttançıkmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, 1990–2022 döneminde Türkiye ve Avrupa Birliği'ne üye 27 ülke için yeşil ekonomik büyüme ile yenilenebilir enerji tüketimi, teknolojik yenilik ve dışa açıklık arasındaki uzun dönemli ilişkileri yeşil ekonomi çerçevesinde ikinci kuşak panel veri yöntemleriyle incelemektir. Çalışmada, Dünya Kalkınma Göstergeleri (WDI) uluslararası veri tabanından derlenen yıllık ikincil veriler kullanılarak 28 ülkeden oluşan dengesiz panel veri seti oluşturulmuş; yatay kesit bağımlılığı ve eğim heterojenliği dikkate alınarak birim kök ve eşbütünleşme testleri ile uzun dönem katsayı tahmincileri uygulanmıştır. Modelde uzun dönem ilişkiler AMG, MG ve DCCE tahmincileriyle; nedensellik ise Emirmahmutoğlu ve Köse'nin (2011) bootstrap panel nedensellik testiyle sınanmıştır. Elde edilen bulgular, yenilenebilir enerji, teknolojik yenilik ve dışa açıklığın panel genelinde yeşil ekonomik büyümeyi pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı biçimde artırdığını göstermektedir. Çekirdek/Kuzey AB alt grubunda katsayıların daha yüksek olduğu, Güney ve CEE/Doğu AB ile Türkiye'de etkilerin daha sınırlı kaldığı görülmektedir. Nedensellik sonuçları, AB panelinde değişkenler arasında ağırlıklı olarak geri besleme ilişkisi bulunduğunu, Türkiye'de ise yenilenebilir enerji, teknolojik yenilik ve dışa açıklıktan yeşil ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedenselliğin baskın olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, enerji dönüşümü ve eko-inovasyona dayalı yeşil büyüme rejiminin AB'de görece olgunlaştığını, Türkiye'de ise politika tasarımı ve kurumsal kapasiteye duyarlı kırılgan bir yapı sergilediğini ima etmektedir. Alt dönem analizleri, bulguların kriz ve pandemi şoklarına karşı görece dayanıklı olduğunu göstermektedir.