Aras Nehri (Erzurum)'nin bazı su kalite parametrelerine göre ekolojik durumunun araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Su Ürünleri Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERDAR GEDİK
Danışman: Özden Fakıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Su kalitesine duyulan güven, içme, tarım, endüstriyel veya eğlence amaçlı kullanılmadan önce çok önemlidir. Nehir su kalitesinin değerlendirilmesi, su kaynaklarının değerlendirilmesinde önemli bir unsurdur. Bu çalışma, Aras Nehri (Erzurum)'nin bazı su kalite parametrelerine göre ekolojik durumunu ortaya koymak amacıyla yapılması planlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmada, Aras Nehri'nin Erzurum İl sınırları içerisinde yer alan kısmında seçilen 4 istasyondan su örnekleri alınarak yürütülmüştür. Ayrıca örneklemeler sırasında su sıcaklığı, çözünmüş oksijen, pH ve elektrik iletkenliği değerleri örnek alma aşamasında arazide YSI marka multiparametre aleti ile yerinde ölçülmüştür. Bununla birlikte alınan su numunelerinde, Toplam Fosfor (TP), Ortofosfat fosforu (PO4-P), Amonyak-Azotu (NH3-N), Nitrit-Azotu (NO2-N), Nitrat-Azotu (NO3-N) analizleri (Anonymous 1995)'e göre yapılmıştır. Elde edilen veriler Hazen yöntemi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Aras Nehri'nde yürütülen bu çalışmada, su sıcaklığı, çözünmüş oksijen, pH ve elektrik iletkenliği ölçüm değerlerinin mevsime bağlı değişimi istatistiki olarak önemli (p 0,05) bulunmuştur. Su örneklerinde yapılan analiz sonucunda elde edilen TP, PO4-P, NH3-N, NO2-N ve NO3-N verilerinin ve elektrik iletkenliği ölçüm değerlerinin mevsime ve istasyona bağlı değişimi istatistiki olarak önemli (p<0,05) tespit edilmiştir. Araştırma boyunca ortalama su sıcaklığı 18,49±0,01°C, çözünmüş oksijen 5,67 mg/L, pH değeri 9,17, elektrik iletkenliği değeri 534±0,001 µS/cm olarak ölçülmüştür. Besin tuzlarından TP değeri ortalama 0,029 mg/L ortofosfat fosforu ortalama 0,011 mg/L, amonyak azotu değeri ortalama 1,02 mg/L, nitrit azotu değeri ortalama 0,17 mg/L ve nitrat azotu değeri ortalama 0,03 mg/L olarak hesaplanmıştır. Sonuç: Aras Nehri'nin Erzurum İl sınırları içerisinde yürütmüş olduğumuz araştırmamızda, nehir KYSKS (2012) belirtmiş olduğu sınıflandırma skalasına göre su sıcaklığı ve nitrat azotu değerine için I. sınıf, elektrik iletkenliği ve toplam fosfor değerlerine için II. sınıf sular, çözünmüş oksijen ve amonyak azotuna için III. sınıf sular ve nitrit azotu değerine için IV. sınıf sular sınıfına girmektedir. Bununla birlikte ölçülen ve analizi yapılan parametreler Hazen yöntemi ile değerlendirilmiş ve nehrin su kalitesi IV. sular (Kötü) sınıfında olduğu tespit edilmiştir.