Yukarı Peri Suyu Havzası'nın coğrafyası
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sevda Bayram
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Saliha KODAY
Özet:Tez, Fırat Havzası'nın çalışılmamış bir bölümüne ışık tutacak, yörede yapılması planlanan çeşitli projeler ve bilimsel çalışmalar için gerekli temel bilgilerin bir arada bulunduğu bir kaynak görevi görecektir. Yukarı Peri Suyu Havzası'nın Coğrafyası tezi, Fırat Havzası'nın bir bölümünü daha aydınlatacaktır; bu çalışma kendi başına, kapsamına giren yörelerin fiziki ve buna bağlı beşeri ve ekonomik özelliklerini ortaya koymasının yanında, Fırat Havzası'nın bir bütün olarak ele alınıp iyi bir şekilde algılanmasına destek olacaktır. Çalışma Peri Suyu Havzası ve çevresinin temel coğrafi özelliklerini bir bütün halinde sunmaktadır. Bu yönüyle birçok çalışma ve projeyi destekleyecektir. Havza içerisinde ya da yakınında yer alan birim ve kurumlardan jeolojik, jeomorfolojik, meteorolojik veriler ile toprak ve su envanterleri ayrıca nüfus, yerleşme ve ekonomik faaliyet alanlarına ilişkin bilgiler sağlanmıştır. Bu veriler yardımı ile uygun konularda, verilen bilgileri desteklemek üzere haritalar yapılmış, tablo ve grafikler hazırlanmıştır. Yazılı belge ve bilgilerin yanı sıra yöreye yapılan gezilerde yöre halkından edinilen bilgiler değerlendirilmiştir. Bilgileri desteklemek üzere fotoğraflar çekilmiştir. Yukarı Peri Suyu Havzası fiziki, beşeri ve ekonomik yapısı ile özgün bir alandır. Bu yöreye Türkiye'de benzediğini söyleyebileceğimiz başka bir yer yoktur. İçerisinde bulunduğu Doğu Anadolu'dan bile birçok açıdan farklılaşmaktadır. Zengin bir jeolojik yapıya sahiptir ve depremsellik açısından Türkiye'nin en tehlikeli bölgesidir. Ortalama yükselti 2000 metre dir. Genel olarak karasal iklim bölgesinde bulunmakla beraber sıcaklık, yağış, nem ve rüzgar şartları kısa mesafelerde değişmektedir. Bitki örtüsü ve toprak türleri de iklim şartları gibi kısa mesafelerde değişiklik göstermektedir. Havza'da hem etnik hem de dinsel yapı çeşitlilik arz eder. Böylece zengin bir kültürel yapı ortaya çıkmıştır. Tarım, hayvancılık, arıcılık, balıkçılık, ormancılık temel geçim kaynaklarıdır. Sanayi ve ticaret çok az gelişmiştir. Bu durum Yüksek, dağlık ve engebeli topografya ile sert karasal iklimin olumsuz etkilerine bağlanmaktadır. Bu ifade gerçeği tam olarak yansıtmaz. Doğal şartlar elbette kısıtlayıcı bir rol oynamıştır. Ancak havzanın gelişiminin önündeki en büyük engel otuz yılı aşkın bir süredir devam eden terör olaylarıdır. En büyük sermayesi bozulmamış doğası olan havzada güvenlik tam anlamı ile sağlandığında doğal kaynakların işlenmesi mümkün olacak, ekonomi güçlendikçe göç sona erecektir. Anahtar Kelimeler: Peri Çayı, Terör, Engebe, Göç.