Zihinsel Engelli Öğrencilere Yönelik Çoklu Ortam Materyallerinin Geliştirme Süreci Ve Kullanımının Öğretmenlere Ve Öğrencilere Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ömer ARPACIK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Yüksel GÖKTAŞ
Özet:Bu çalışmada zihinsel engelli öğrencilere yönelik etkileşimli çoklu ortam materyallerini geliştirme sürecinin ve bu materyallerin etkileşimli tahta ile kullanılarak öğrencilerin derse katılma ve dersi dinleme süreçlerine ve öğretmenlerin dersi işleme sürecine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında zihinsel engelli öğrencilere yönelik etkileşimli tahtada kullanılabilecek etkileşimli çoklu ortam materyali hazırlanmış ve bu materyal içerik, kullanılabilirlik ve etkileşim yönlerinden incelenmiştir. Bu amaçla çalışmada tasarım tabanlı araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışma Erzurum ilindeki bir özel eğitim uygulama okulunda bulunan ikisi orta derecede zihinsel engelli, biri down sendromlu ve biri otistik olmak üzere dört öğrenci ve iki özel eğitim öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma süresince görüşmeler, odak grup görüşmeleri ve gözlemler yapılarak veri toplanmıştır. Görüşmeler yarı yapılandırılmış görüşme formları, gözlemler ise gözlem formları ile yapılmıştır. Görüşme ve gözlemler daha sonra araştırma soruları çerçevesinde betimsel yollarla analiz edilerek yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda zihinsel engelli öğrencilere yönelik geliştirilen materyallerin içerik açısından öğretilecek kavrama odaklanılabilmesi için sade bir şekilde tasarlanması gerektiği; kullanılabilirlik açısından öğrencilerin tam olarak kontrolünde olmaması gerektiği; etkileşim açısından anlık geri bildirim verilmesi, geri bildirimlerin öğrenciden öğrenciye farklı etkiler oluşturabileceğinden dinamik olarak seçilebilmesi gerektiği görülmüştür. Çalışmada öğrencilerin etkileşimli olarak materyali kullanabilmesi, etkileşimli tahtanın çoklu ortam nesnelerini desteklemesi ve ekranın büyük olması avantaj olarak görülmüştür. Sonuç olarak zihinsel engelli öğrenciler kendi aralarında ciddi farklı özellikler gösterdikleri için bu öğrencilere yönelik, bireylere özgü ihtiyaçları dinamik bir şekilde karşılayacak materyallerin geliştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca etkileşimli tahta kullanımı, ekranın büyük olması, çoklu ortam desteklemesi gibi açılardan avantaj olarak, yeni bir teknoloji olması, grup eğitiminde sınıf kontrolünün zor sağlanması gibi açılardan dezavantaj olarak görülmüştür. Fakat bu dezavantajların zamanla azalacağı çalışma sonucunda anlaşılmıştır.