Epstein-barr virus enfeksiyonunun iki yıllık seroprevalansı, viral yük durumu ve bazı risk faktörlerin retrospektif analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AMIRMASOUD MOHAMMADGHARIBANI

Danışman: Hakan Uslu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Epstein-Barr virus enfeksiyonunun iki yıllık seroprevalansı viral yük durumu ve bazı risk faktörlerin retrospektif analizi

Amaç: Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi’nde 2023-2025 yılları arasında EBV enfeksiyonuna yönelik yapılan serolojik (VCA IgG, VCA IgM, EBNA IgG, EBNA IgM) ve moleküler (EBV DNA PCR) test sonuçlarının retrospektif olarak analiz edilmesidir. Çalışmada, hastaların yaş ve cinsiyet dağılımları, test sonuçlarının mevsimsel, klinik ve demografik özelliklere göre dağılımı ayrıntılı olarak incelenmiştir. Ayrıca, serolojik ve moleküler tanı yöntemlerinin birlikte kullanımının EBV enfeksiyonlarının tanı ve takibindeki etkinliği değerlendirilmiştir.

Bunun yanında, Erzurum ve çevresinde EBV enfeksiyonunun toplumdaki seroprevalansı, enfeksiyonun epidemiyolojik özellikleri ve risk gruplarındaki yaygınlığı ortaya konarak, elde edilen bulguların bölgesel sağlık politikalarına ve klinik uygulamalara katkı sağlaması amaçlanmıştır. Elde edilen verilerin, EBV enfeksiyonlarının yaş, cinsiyet ve mevsimsel dağılımını daha iyi anlamaya, aktif ve geçirilmiş enfeksiyonun ayrımında tanısal doğruluğun artırılmasına ve gelecekte yapılacak epidemiyolojik araştırmalara bilimsel altyapı sunmasına katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Materyal ve Metot: Retrospektif ve tanımlayıcı bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Araştırmada, 2023-2025 yılları arasında Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi Mikrobiyoloji Laboratuvarı’nda EBV enfeksiyonu şüphesiyle serolojik (VCA IgG, VCA IgM, EBNA IgG, EBNA IgM) ve moleküler (EBV DNA PCR) testleri yapılan hastaların tıbbi kayıtları değerlendirilmiştir. Tüm veriler, hastane otomasyon sistemi ve laboratuvar bilgi yönetim sistemi (LIMS) üzerinden temin edilmiştir. Elde edilen sonuçlar yaş, cinsiyet, mevsim ve test türüne göre analiz edilmiş; istatistiksel değerlendirmede IBM SPSS Statistics yazılımı kullanılmıştır. Çalışmada etik kurul onayı alınmış, hasta verileri anonimleştirilerek gizlilik ilkelerine uyulmuştur.

Bulgular: Toplam 5725 hastanın EBV serolojik ve moleküler test sonuçları incelenmiştir. Katılımcıların %87,5’inde EBV-VCA IgG, %69,6’sında EBV-VCA IgM ve %79,8’inde EBNA IgG pozitifliği saptanmıştır. EBV DNA PCR testi uygulanan hastalarda ise %24,3 oranında aktif enfeksiyon tespit edilmiştir. Klinik faz analizi sonucunda, hastaların %38’inde aktif (akut) enfeksiyon, %33’ünde reaktivasyon, %5’inde geçirilmiş enfeksiyon ve %2’sinde latent faz belirlenmiştir. Sonuçlar, EBV enfeksiyonunun toplumda yaygın olduğunu ve aktif enfeksiyon oranlarının çocukluk ve genç erişkinlerde daha yüksek olduğunu göstermektedir.

Sonuç: Erzurum ve çevresinde EBV enfeksiyonunun toplumda yaygın olduğu, aktif enfeksiyon oranlarının ise özellikle çocuk ve gençlerde yüksek olduğu belirlenmiştir. Serolojik ve moleküler testlerin birlikte kullanımı tanıda yüksek doğruluk sağlamış, bu bulgular bölgesel epidemiyoloji ve toplum sağlığı açısından önemli katkılar sunmuştur.