HİPERTANSİYON HASTALARINDA HATIRLATICI KISA MESAJ GÖNDERMENİN İLAÇ UYUMU ÜZERİNE ETKİSİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sibel Şeker
Danışman: Yasemin Çayır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Hipertansiyon Hastalarında Hatırlatıcı Kısa Mesaj Göndermenin İlaç Uyumu Üzerine Etkisi Giriş ve Amaç: Hipertansiyon özellikle erişkin nüfusu etkileyen, Dünya'da ve Türkiye'de sıklığı giderek artan ve beraberindeki komplikasyonlar nedeniyle toplum sağlığını tehdit eden oldukça önemli bir sağlık sorunudur. Hipertansiyon kardiyovasküler mortalitenin önde gelen nedenlerinden biri olup Dünya'da her yıl 7,5 milyon kişinin ölümüne neden olmaktadır. Hipertansiyon hastalarında morbidite ve mortalite ilaç kullanım durumu ile doğrudan ilişkilidir. Mortalite ve mobiditenin azaltılması ve hipertansiyonun kontrol altına alınması hasta uyumunun arttırılmasıyla gerçekleşebilir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre gelişmekte olan ülkelerde kronik hastalıklarda tedaviye uyum oranı en fazla %50 oranındadır. Bu çalışmada hipertansiyon hastalarında hatırlatıcı kısa mesaj göndermenin ilaç uyumu üzerine olan etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma Şubat-Mayıs 2018 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Polikliniği'nde aile hekimliği asistanı tarafından yürütülmüştür. Polikliniğe başvuran 600 hipertansiyon hastası arasından çalışmaya katılmayı kabul eden ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 71 yeni tanılı hipertansiyon hastası çalışmaya alınmıştır. Bu hastalar müdahale ve kontrol grubu olmak üzere iki gruba randomize edilmiş ve bir ay boyunca takip edilmiştir. Müdahale grubundaki hastalara bir ay boyunca her sabah ilaçlarının kullanımıyla ilgili hatırlatıcı kısa mesaj ve haftalık eğitim içerikli kısa mesajlar gönderilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik ve klinik özelliklerine dair tanımlayıcı bilgilerini almaya yönelik 21 soruluk bireysel görüşme formu kullanılmıştır. Daha sonra çalışmanın başlangıcında ve sonunda ilaç uyumunu değerlendirmek amacıyla 6 sorudan oluşan Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği olan Modifiye Morisky Ölçeği (MMÖ) uygulanmıştır. Bir ay sonunda her iki grubun MMÖ skoru ve kan basıncı ortalamaları karşılaştırılmıştır. Veriler SPSS.20 paket programına aktarılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel olarak önemlilik sınırı p 0,05). Çalışmanın başlangıcında gruplar arasında hem sistolik hem de diastolik kan basıncı ortalamaları açısından herhangi bir fark yoktu (p>0,05). Çalışmamıza katılan hipertansif hastaların çalışmanın başındaki MMÖ puan ortalaması 2,32±1,53 bulundu. Çalışmamızın başında tüm hastaların %28,2'si (n=20) MMÖ'ye göre tedaviye uyumlu idi. Çalışmamızın başında kontrol grubundaki hastaların %31,6'sı (n=12) uyumlu iken; müdahale grubundaki hastaların %24,2'si (n=8) uyumlu idi (p=0,493). Çalışmanın sonunda ise MMÖ puan ortalaması 3,78±1,75 idi. Çalışmanın sonunda tüm hastaların %63,4'ü (n=45) ilaç kullanımı açısından uyumlu idi. Çalışmanın sonundaki ilaç uyum oranı tüm hastalarda anlamlı derecede artmıştı (p<0,001). Çalışmanın sonunda kontrol grubunun %36,8'i (n=14) uyumlu iken, müdahale grubunun %93,9'u (n=31) uyumlu idi. Buna göre müdahale grubunun ilaç uyum oranı anlamlı derecede yüksekti (p<0,001). Ayrıca çalışmanın sonunda müdahale grubunun hem sistolik kan basıncı ortalamaları (125,6±10,4) hem de diyastolik kan basıncı ortalamaları (79,7±6,9) kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşüktü (p<0,05). Sonuç: Kronik hastalıklarda hastaların tedaviye uyum göstermeleri komplikasyonları önlemede oldukça etkilidir. Tedaviye uyumu artırmak amacıyla çeşitli hatırlatıcılar kullanılabilir. Bu çalışmada bir ay süre ile günlük hatırlatıcı kısa mesaj gönderiminin yeni tanılı hipertansiyon hastalarında ilaç uyumunu anlamlı derecede artırdığı görüldü. Ayrıca müdahale grubundaki hastalarda etkin sistolik ve diyastolik kan basıncı düşüşü sağlandığı tespit edildi. Hatırlatıcı kısa mesaj gönderiminin hipertansif hastalarda hem ilaç uyumu hem de kan basıncı kontrolü üzerindeki olumlu etkileri nedeniyle daha sık kullanılmasının faydalı olacağı düşünülmektedir.