MULTİPL SKLEROZ HASTALARINDA SANAL GERÇEKLİK TEKNOLOJİSİ KULLANIMININ UYKU KALİTESİ VE MENTAL İYİ OLUŞ DURUMUNA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HATİCE YAĞCI KARAMANLI

Danışman: Nuray Bingöl

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırma multipl skleroz hastalarında sanal gerçeklik teknolojisi kullanımının uyku kalitesi ve mental iyi oluş durumuna etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Ön test-son test modelli randomize kontrollü olarak planlanan bu çalışma Haziran 2023- Aralık 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Uygulama Şubat-Eylül 2024 tarihleri arasında, Erzurum Şehir Hastanesine başvuru yapan Multipl Skleroz tanılı bireyler ile gerçekleştirildi. 21 deney, 22 kontrol grubu olmak üzere toplam 43 hasta ile tamamlanan araştırmada deney grubuna 6 hafta boyunca haftada 2 kez sanal gerçeklik gözlüğü kullanılarak 3600 doğa videoları izletilmiştir. Veri toplama aracı olarak Hasta Tanıtım Formu, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ve Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği (WEMİOÖ) kullanılmıştır. Bulgular: Uygulama öncesi deney ve kontrol grubunun PUKİ ve WEMİOÖ puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı tespit edildi (p>0.05). Deney grubunun 6 haftalık sanal gerçeklik uygulaması sonrasında alışılmış uyku etkinliği (p<0.05), uyku bozukluğu (p<0.05), gündüz işlev bozukluğu (p<0.05), ve PUKİ toplam puan ortalamasının (p<0.05), uygulama öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Deney grubunda WEMİOÖ puan ortalaması uygulama öncesi 56.1±10.8 iken uygulama sonrasında 59.4±7.8 olarak bulunmuştur. Bu fark istatistiksel olarak anlamlı (p<0.05) olup, mental iyi oluş düzeyinin arttığını göstermektedir. Sonuç: MS hastalarının uyku kalitesinin düşük olduğu olduğu, ön test puanlarına göre mental iyi oluş düzeyi arttıkça uyku kalitesinin de arttığı tespit edildi. Uygulama yapılan deney grubunda, 6 hafta sonunda mental iyi oluş düzeyinin ve uyku kalitesinin iyileştiği sonucuna varıldı. VR tabanlı bu müdahale hemşirelik bakımının bir parçası olarak kullanıldığında bakım kalitesini artırabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, mental iyi oluş, multipl skleroz, sanal gerçeklik, uyku kalitesi