Farklı ahır gübresi dozları ve sulama aralıklarında kıvırcık marulda su ve toprak verimliliği ile topraktan CO2 salımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarımsal Yapılar ve Sulama Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GALAD BARRE YUSUF
Danışman: Üstün Şahin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmada, toprağa iki farklı doz ahır (sığır) gübresi (AG1, AG2) uygulamasının, mineral gübrelemeyle (MG) kıyaslayarak, damla sulama ile iki farklı sulama aralığında (S1: 2 gün, S2: 4 gün) kıvırcık marul bitkisinin su tüketimi, gelişimi (bitki boyu ve çapı, gövde çapı, yaprak sayısı), pazarlanabilir verimi, su verimliliği, bitki besin içeriği (N, P, K, Ca, Mg, Na), bitki fizyolojisi (SPAD, stoma iletkenliği, yaprak oransal su içeriği, membran zararlanma indeksi), toprak kimyasal (pH, EC, CaCO3, organik madde, toplam Kjeldahl-N, NO3-N, P2O5, K2O, değişebilir Ca, Mg, Na ve K, ve KDK, ESP, Fe, Cu, Mn, Zn), fiziksel ve hidrolik (kütle ve tane yoğunluğu, porozite, ıslak agregat stabilitesi, tarla kapasitesi, solma noktası, yarayışlı su) özellikleri ile topraktan CO2 salımlarına etkisi araştırılmıştır. Sık sulamayla artan verimle kıvırcık marulda su verimliliğinin artırılması ve birim verim başına CO2 salınımlarının azaltılması amaçlanmıştır. Deneme, 2024 yılında, iki faktörle (gübre×sulama) 3 tekerrürlü olarak toplam 18 parselde gerçekleştirilmiştir. AG1 ve AG2 uygulamalarında olgunlaşmış ahır gübresi sırasıyla yaklaşık %3 ve %4,5 organik madde içerikleri sağlanacak dozlarda deneme parsellerinin 0-20 cm'lik yüzey toprak tabakasına ekimden önce uygulanmıştır. Gerçek bitki su tüketimi AG1 ve AG2 uygulamalarında MG'ye göre sırasıyla %22,2 ve %38,1, S2 uygulamasında da S1'e göre %12,2 daha düşük belirlenmiştir. AG1 ve özellikle AG2 uygulamasında ve sık sulama koşullarında yüzey toprak tabakasında ve bitkide artan besin içerikleri, iyileşen fizyoloji ve gelişen toprak fiziksel özellikleri verim artışına katkıda bulunmuştur. En iyi bitki gelişiminin gözlendiği AG2-S1 uygulaması MG-S1'e göre %13,6 daha fazla pazarlanabilir verim (8512 g/m2), artan verim ve azalan su tüketimiyle %75,5 daha fazla su verimliliği (60,2 kg/m3) sağlamıştır. AG2-S1 uygulaması (0,909 g CO2/m2) MG-S1 uygulamasına göre sezonluk ortalama CO2 salımını %90,2 artırmıştır. Birim verim başına en fazla CO2 salımı da (143,5 g CO2/kg-verim) AG2-S2 uygulamasında belirlenmiştir. AG2-S1 uygulaması daha fazla verimle birim verim başına CO2 salımını (130,8 g CO2/kg-verim) kısmen azaltmıştır. AG2-S1 uygulaması iyileşen bitki ve toprak sağlığı ile su verimliliği açısından kıvırcık marul yetiştiriciliğine en iyi pratik olarak değerlendirilirken, bu uygulamada sık sulamayla daha yüksek verimlerin elde edilmesinin ayrıca birim verim başına CO2 salımlarını da azaltabileceği belirlenmiştir.