Neuman sistemler kuramına göre hemodiyaliz hastalarının tedaviye uyumlarına yönelik verilen eğitimin benlik saygısı ve algılanan sosyal destek üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ESASLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞE ASLI OKTAY

Danışman: Mağfiret Kaşıkçı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Hemodiyaliz hastalarına Neuman Sistemler Kuramına göre verilen eğitimin benlik saygısı ve algılanan sosyal destek üzerine etkisini belirlemek amacıyla öntest- son test karşılaştırmalı kontrollü yarı- deneysel olarak yapılmıştır. Materyal ve Metot: Araştırmanın evrenini, 108 birey oluşturdu. Örneklemi ise 42 deney, 42 kontrol olmak üzere 84 birey oluşturdu. Araştırma iki diyaliz merkezinde 15.04.2017 – 15.10.2017 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Araştırmada veriler; Hasta Tanıtıcı Formu, Neuman Sistemler Değerlendirme Formu, Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri, Aileden ve Arkadaşlardan Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Hemodiyaliz Stresör Ölçeği ile toplandı. Deney grubundaki bireylere Neuman Sistemler Modeli doğrultusunda evde bire bir yapılan eğitimin ardından araştırmacı tarafından hazırlanan "Hemodiyalizi Öğrenelim" adlı eğitim kitapçığı ile eğitim tekrar edildi. Verilerin değerlendirilmesi SPSS 20 programında yapıldı. Verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotları (sayı, yüzde), kikare testi, eşleştirilmiş t testi kullanıldı. Bulgular: Hemodiyaliz stresör ölçeğinden alınan puan ortalamaları deney grubunda anlamlı derecede düşüş gösterirken, kontrol grubunda benzer seviyede kaldığı bulundu. Deney grubundaki bireylerin benlik saygılarının anlamlı derecede yükseldiği, kontrol grubundaki bireylerin benlik saygılarında ise çok yakın aralıkla yükseliş seyrettiği görüldü. Aileden algılanan sosyal destek düzeyi puan ortalamalarının deney grubunda eğitim sonrasında yükseldiği, bu yükselişin istatistiki olarak anlamlı olmadığı, kontrol grubundaki bireylerin puan ortalamalarında bir artış olmadığı görüldü. Arkadaşlardan algılanan sosyal destek puan ortalamalarının deney ve kontrol gruplarında eğitim sonrasında yükseldiği, deney grubundaki yükselişin istatistiki olarak anlamlı olduğu belirlendi. Sonuç: Neuman Sistemler Modeli'ne göre verilen eğitimin hemodiyaliz tedavisi gören bireylerin hemodiyaliz stres düzeyini düşürdüğü, benlik saygısı ve aileden ve arkadaşlardan algılanan sosyal destek düzeyini arttırdığı sonucuna varıldı.