KURKUMİN İÇEREN DİYETLERİN YUMURTA TAVUKLARINDA PERFORMANS, YUMURTA KALİTE KRİTERLERİ VE YUMURTA SARISI YAĞ ASİDİ KOMPOSİZYONU İLE YAĞ ASİDİ DESATÜRAZ VE ÇOK UZUN ZİNCİRLİ YAĞ ASİTLERİ ELONGASYONU GENLERİNİN TANIMLANMASI, KARAKTERİZASYONU VE BU GENLERİN EKSPRESYON SEVİYELERİ ÜZERİNE ETKİLERİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA DUMLU
Danışman: Şaziye Canan Bölükbaşı Aktaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Araştırma yumurta tavuğu rasyonlarına farklı seviyelerde kurkumin ilavesinin performans özellikleri, yumurta kalite kriterleri ve yumurta sarısı yağ asidi kompozisyonu ile ve yağ aside desaturaz (FADS) ve çok uzun zincirli yağ asitleri elongasyonu (ELOVL) genlerinin tanımlanması, karakterizasyonu ve mRNA transkripsiyonlarına etkilerini tespit etmek amacıyla yürütülmüştür. Yöntem: Denemede 68 haftalık yaşta 40 adet Hy-Line Brown yumurta tavuğu kullanılmıştır. Hayvanlar beş gruba ayrılmış ve her grup 8 tekerrürden oluşmuştur. Birinci grup bazal yemle (K0), diğer gruplar ise bazal yeme sırasıyla 100 (K100), 200 (K200), 300 (K300) ve 400 (K400) mg/kg kurkumin ilave edilen diyetlerle beslenmişlerdir. Bireysel olarak kafeslerde tutulan hayvanlara on haftalık deneme süresince yem ve su ad-libitum olarak verilmiştir. Deneme periyodu boyunca iki haftada bir yapılan ölçümlerle performans özellikleri ve yumurta kalite kriterleri belirlenmiştir. Her alt gruptan alınan yumurta örneklerinde yumurta sarısı yağ asidi kompozisyonu tespit edilmiştir. Deneme öncesi ELOVL ve FADS genlerinin doku spesifik dağılımlarının belirlenmesi için primer tasarlanması yapılmıştır. Deneme sonunda kesilen hayvanların karaciğer doku örnekleri alınarak FADS ve ELOVL genlerinin ekspresyon seviyeleri belirlenmiştir. Bulgular: Deneme sonunda, diyete kurkumin ilavesinin yem tüketimi, yumurta verimi ve yemden yararlanma oranı üzerine herhangi bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Yumurta ağırlığının K300 mg/kg grubunda önemli derecede (p<0,05) arttığı belirlenmiştir. Yumurta iç kalite kriterlerinin en önemlisi olan Haugh Birimi K100 grubunda, ak oranı ise K200 grubunda en yüksek bulunmuştur (p<0,05). 0-70. günler arasında diyete kurkumin ilavesiyle kırılma mukavemetinin azaldığı ve en düşük değerin kurkumin 400 grubunda olduğu gözlemlenmiştir (p<0,01). Yumurta sarısı yağ asidi kompozisyonu bakımından kurkuminin her bir seviyesinin farklı sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. En yüksek linoleik, linolenik ve çoklu doymamış yağ asitleri (PUFA) oranı K100 grubunda olurken, en yüksek dokosaheksaenoik asit (DHA) oranı K200 grubunda bulunmuş ve bunu K100 grubu takip etmiştir. Yumurta tavuklarına ait bazı dokularda ELOVL genlerinin ortalama ekspresyon değerleri incelenmiş ve karaciğerde ELOV2, ELOVL6, FADS1a, FADS1b ve FADS2 genlerinin en yüksek değere sahip olduğu görülmüştür. ELOVL3 ve FADS6 genlerinin en yüksek ekspresyon düzeyleri ise adipoz dokusunda tespit edilmiştir. Kurkuminin karaciğer dokusunda ELOVL gen ekspresyonları üzerine etkileri incelendiğinde, en yüksek ELOVL1 ve en düşük ELOVL2 gen ekspresyon düzeyinin K200 ve K300 gruplarında olduğu görülmüştür. ELOVL3 ve ELOVL4 genlerine ait ekspresyon oranları önemsiz olurken en yüksek ELOVL5 değeri K400 grubunda bulunmuştur. Diyete 100 mg/kg kurkumin ilavesinin ELOVL6 ve ELOVL7 gen ekspresyon düzeylerini önemli düzeyde artırdığı gözlemlenmiştir. Kurkuminin diyete ilavesi FADS1a gen ekspresyon seviyesini K0 grubuna göre önemli derecede (p<0,01) düşürmüştür. FADS1b ekspresyon düzeyi K400; FADS6 ekspresyon düzeyi ise K300 grubunda en yüksek değere ulaşmıştır (p<0,05). Diyete 100 mg/kg kurkumin ilavesi FADS1c ve FADS2 seviyelerinde önemli derecede artış göstermiştir. Sonuç: Mevcut çalışmadan elde edilen bulgular doğrultusunda yumurta tavuğu diyetine kurkumin ilavesinin performans özellikleri ile yumurta kalite kriterleri üzerine olumsuz bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Deneme sonuçlarına ait tüm veriler birlikte ele alındığında, yumurta iç kalite kriterlerinden Haugh Birimi ile yumurta sarısı yağ asitlerinden linoleik asit, linolenik asit, PUFA ve DHA üzerine önemli etkisinden dolayı kurkuminin 100 mg/kg seviyesinin yumurtlayan tavukların diyetinde kullanımının uygun olacağı kanaatine varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Biyoenformatik, Kurkumin, Lipit metabolizması, Nutrigenomik, Yumurta tavuğu