İş yaşamında kabul ve eylem formu'nun (İYKE) ruhsal bozukluğu olan bireylerde geçerliği ve ilişkili faktörlerin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, PSİKİYATRİ HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DİDEM OKTAY KOYUNCU

Danışman: Hatice Durmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Araştırma İş Yaşamında Kabul ve Eylem Formu'nun (İYKE) ruhsal bozukluğu olan bireylerde geçerliğini ve ilişkili faktörleri incelemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Metodolojik türde yürütülen bu araştırma Ekim 2023 - Ocak 2025 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmanın evrenini Mardin'in Kızıltepe ilçesinde bulunan Kızıltepe Devlet Hastanesine bağlı Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı hastalar oluşturmuştur (N=331). Örneklemin belirlenmesinde seçkisiz örneklem yöntemi kullanılmış ve ölçek formunun madde sayısı dikkate alınmıştır. Araştırmanın güvenirliğini artırmak ve veri kayıplarını göz önünde tutmak amacıyla araştırmaya alınma kriterlerini taşıyan ve gönüllü olarak araştırmaya katılmayı kabul eden 167 birey araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Sosyodemografik Veri Formu ile İş Yaşamı Kabul ve Eylem Formu (İYKE) kullanılmıştır. Elde edilen veriler doğrulayıcı faktör analizleri, iç geçerlilik katsayısı ve iki yarı test tutarlılığı ile analiz edilmiştir. Bulgular: Doğrulayıcı faktör analizi, modelin iyi bir uyum gösterdiğini (x2/SD: 1,49, GFI: 1.00, RMSEA: 0.054, SRMR: 0,030) ortaya koymuş ve Cronbach α katsayısı 0.943 ile formun yüksek iç tutarlılık güvenilirliğine sahip olduğunu doğrulamıştır. Tüm maddelere ait t değeri 1.96'nın (12.00-16.26) üzerindedir. İYKE'nin puan ortalaması 25.01+9.33 bulunmuştur. Eğitim düzeyi, gelir durumu ve meslek ile İYKE puan ortalaması arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Yapılan ileri analizde üniversite mezunlarının, geliri giderine eşit ya da yüksek olanların, çalışma süresi fazla olanların ve memurların İYKE puanlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). Sonuç: Araştırmada İş Yaşamında Kabul ve Eylem Formu'nun psikiyatri hastalarında geçerli bir ölçüm aracı olduğu sonucuna varılmıştır. Eğitim düzeyi ve gelir durumu arttıkça bireylerin iş yaşamı esneklikleri de artmaktadır. Memur olanların da diğer mesleklere göre iş yaşamı esnekliği daha yüksektir. Anahtar Kelimeler: Geçerlik, güvenirlik, hemşirelik, iş yaşamı, ruhsal bozukluk