Buğdayda (Triticum aestivum L.) su baskınına toleransta anaerobik genlerin markör olarak kullanılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Emre İlhan

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Kamil HALİLOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Buğday insan beslenmesinde önemli bir tahıldır. Dünyada her yıl milyonlarca hektar tarım alanı su baskınlarına maruz kalmakta ve buğday tarımı bundan olumsuz etkilenmektedir. Su baskınına toleransta hangi genlerin etkili olduğu bilinse de bunların buğday ıslahında kullanımı sınırlı olmaktadır. Bu çalışmada düşük oksijen içeren ortamlarda tezahür olan genlerin su baskınına toleransta markör olarak kullanılma ve bunları SSR markörleriyle ilişkilendirme olanakları araştırılmıştır. Bu nedenle su baskınına tolerant Ducula-1 ve hassas Seri-82 ile hassas Doğankent ve tolerant Ducula-4 çeşitlerinin melezlerinden oluşturulan F2 populasyonlarında yapılan PCR çalışmalarında bu genlere ait 32 primer çiftinin %60'ı band üretebilmiştir. Ancak bu gen markörlerin dominant olması ve polimorfizm oranının bu hatlarda düşük olması nedeniyle bu gen parçalarından CAPS marker üretimi denenmiş ancak AluI, Tsp5091, AfaI, HaeIII kesim enzimlerinin denendiği bu sistemde polimorfizm elde edilememiştir. Aynı populasyonlar üzerinde kullanılan 109 SSR markörün de polimorfizm oranı %20 seviyelerinde bulunmuştur. Bu markörlerin düşük polimorfizm vermesinin başlıca sebepleri arasında kullanılan anaçların beklenenden yakın genetik yapıya sahip olması ve genlerin temel gen yapısında olması sayılabilir. Çalışmanın sonuçları su baskınına toleransla ilgili nicelik özellikli bölgeleri tespit etme açısından önemli olacaktır.