Kar örtüsündeki değişkenliğin mera toprak ve erozyon üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ATİLLA ÖZLÜ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mustafa Yıldırım CANBOLAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, mera alanında kar taşınım ve birikim örtüsü altındaki farklı topoğrafik şartlara sahip toprakların bazı fiziksel, kimyasal ve hidrofiziksel özellikler ile mera kalite derecesi ve bitki örtüsünün toprağı kaplama oranı arasındaki ilişkileri ortaya koymak ve erozyon riskini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla seçilen araştırma alanı üç farklı yükselti grubuna (2025-2125, 1925-2025, 1810-1925 m), her yükselti grubuda kendi içerisinde dört farklı eğim grubuna (%0-5, %5-15, %15-30 ve >%30) ve eğim gruplarıda iki farklı kar örtü (kar taşınım ve birikim) grubuna ayrılarak 23 adet toprak profili açılmıştır. Açılan toprak profilleri betimlenerek her bir horizondan bozulmuş toprak örnekleri alınarak kum ve kil içeriği, tarla kapasitesi, solma noktası, kütle yoğunluğu, hidrolik iletkenlik, elektriki iletkenlik, organik madde, katyon değişim kapasitesi, kireç ve pH analizleri yapılmıştır. Ayrıca, her bir toprak profilinin temsil ettiği alanda sıcaklık ve nem takibi ile mera kalite derecesi ve bitki örtüsünün toprağı kaplama oranları belirlenmiştir.Araştrma alanında kar taşınım alanlarında kaba bünyeli toprak materyalinde meydana gelen artışa bağlı olarak hidrolik iletkenlik ve kütle yoğunluğunun arttığı, birikim alanlarında ise ince bünyeli materyaldeki artışa bağlı olarak katyon değişim kapasitesi ve elektriki iletkenlik değerlerinin arttığı kaydedilmiştir. Taşınma ve yıkanma en fazla 1925-2025 m yükselti grubu ile %30 üzerindeki eğim gruplarında tespit edilmiştir. Yükseltisi ve eğimi fazla olan alanlarda topaklar taşınmın etkisiyle nispi olarak artan kum içeriğine paralel olarak kütle yoğunluğu ve hidrolik iletkenlik değerlerinde artış tarla kapasitesi, solma noktası, katyon değişim kapasitesi ve elektriki iletkenlik değerlerinde ise azalışlar meydana gelmiştir. Eğimle birlikte kar örtü durumundaki değişim toprak özellikleri üzerinde önemli etki oluşturduğu saptanmıştır.Kar taşınım alanlarındaki toprak kil içeriği, eğimdeki artışa bağlı olarak azalış gösterirken birikim alanlarında ise toprak özellikleri bakımından eğim grupları arasında herhangi bir farklılığın olmadığı görülmüştür. Üst horizondan alt horizona doğru kil fraksiyonlarıyla birlikte kireç ve tuzun yıkandığı ve alt horizonda kireç içeriğindeki artış kısmende olsa pH'da artışa neden olduğu belirlenmiştir. Bitki örtüsünun toprağı kaplama oranı kar birikim alanlarında, kar taşınım alanlarına oranla ortalama %10,95 daha yüksek bulunmuştur. Mera kalite derecesi ise kar taşınım alanlarında daha yüksek bulunmuştur. Araştırma alanı gerçek erozyon riski bakımından düşük, potansiyel erozyon riski bakımından ise %96'sında düşük, %4'ünde ise orta derecede tespit edilmiştir.2011, 117 sayfaAnahtar Kelimeler: Kar örtüsü, Toprak özellikleri, Bitki örtüsü kaplılığı, Mera kalite derecesi, Erozyon riski