Türkiye'de Milliyetçi İdeolojinin Söylem Analizi Yöntemiyle İncelenmesi: 1997 Sonrası MHP Örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Halkla İlişkiler ve Tanıtım Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gürkan ARSLAN
Danışman: Raci Taşcıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 1997 yılından itibaren kendine has siyasi üslubu ve çıkışlarıyla ülke siyasetinde çok önemli kararların alınmasında başrol oynamıştır. Bu özellikler kuşkusuz onu siyasi hayatımızın son yirmi yılının en önemli figürlerinden birisi haline getirmiştir. Türkiye'de ideolojik bir söylem olarak milliyetçiliğin MHP özelinde ve Bahçeli'nin genel başkanlığı sürecinde konu edinildiği bu çalışmada, genel seçimlerle ilgili konuşmaları üzerinden milliyetçi ideolojik söylemin analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Çalışma, Türkiye'de milliyetçi ideolojinin son yirmi yıllık serüvenine ışık tutması bakımından önem taşımaktadır. Çalışma kapsamında, Bahçeli'nin 1997 ile 2018 yılları arasında yapmış olduğu ve partinin kurumsal web sitesinde yer alan yaklaşık 1.700 konuşma metni evreninden, olasılıksız örneklem yöntemlerinden amaçlı örneklem yöntemiyle -çalışmanın amacına uygun- genel seçimlerle ilgili (1999, 2002, 2007, 2011, 2015 ve 2018) 9 metin (6 miting, 2 basın toplantısı, 1 istişare toplantısı) belirlenmiştir. Bu metinler bağlamında, Van Dijk'ın ideolojik söylem analizindeki stratejilerden 6'sı (öz kimlik açıklamaları, olumsuz sözcükler, abartma, negatif karşılaştırma ve genelleme, uyarı, norm ve değer ihlali) kullanılarak 1997'den sonra 'Türkiye'de Milliyetçi İdeolojik Söylem' analiz edilmeye çalışılmıştır. Nitel yorumlayıcı bir araştırma yöntemi olan söylem çözümlemesi/analizi, konuşmacının söylemini çevresel koşullar içerisinde ele almakta, konuşma ve metinler üzerinden nasıl bir anlamın inşa edildiğini ortaya koymaktadır. Siyasal iletişim açısından da çok önemli yere sahip olan söylem analizi, politikacıların söylemlerini inceleyerek hem onlar hem de temsil ettikleri siyasi görüş hakkında analizler ve saptamalar yapılabilmesine olanak sağlamaktadır. Bu çalışmada yapılan analizler sonucunda ise, Türkiye'de milliyetçi ideolojik söylemin son yirmi yılda önceki dönemlere göre statik yapıdan çıkıp daha değişken daha aksiyoner bir yapıya dönüştüğü tespit edilmiştir.